THƠ........TRUYỆN / TÙY BÚT......TRANH ẢNH.......NHẠC / GHI ÂM........ĐỘC THOẠI......TUYỂN
E-CAFÉ........HOA THƠM CỎ LẠ.......CHUYỆN PHIẾM.......NỮ CÔNG / GIA CHÁNH.......HỎI / ĐÁP







Image


l ố i- v ề

____________________________________________________________________________




Nhìn chiếc bóng vừa trải lên cuốn sách của mình, người thanh niên vẫn tiếp tục chép bài và chào:
- Hi Alan. How're you doing?
- Hi Don. I need to talk to you.
Người thanh niên ngừng viết, ngước mặt lên nhìn người bạn Mỹ trước mặt và hỏi:
- Sure. What is it?
- Listen, Don. I need your help on my sociology report which will be due next week?
- How?
Cuộc đối thoại được tiếp tục bằng Anh ngữ với Alan, người sinh viên Mỹ, trả lời:
- Thì tại tao chọn đề tài là "Những khó khăn trong cuộc sống của một người vừa đến Hoa Kỳ". Mà gia đình mày cũng là những người mới đến, nên tao muốn cuối tuần này nhờ mày giúp tao được đến nói chuyện cùng gia đình mày để lấy thêm tài liệu. Mày chịu không?
- Chắc không được đâu Alan. Cuối tuần này tao bận lắm. Bài làm và bài thi tuần tới nhiều quá. Về nhà sao được.
- Mày đừng có xạo. Mày là chuyên môn học bài và làm bài xong trước khi cuối tuần để đi chơi mà, làm gì mà không được. Hay là...
Alan nheo mắt cười rồi nói tiếp:
- Hay là có hẹn với em nào cuối tuần nay.
- Không, không có đâu.
Người thanh niên vội phủ nhận trong sự bối rối. Bằng một giọng nói thành khẩn hơn, Alan nói với nét mặt chợt nghiêm lại:
- Come on, Don. Mày dư biết cái bài tường trình này quan trọng với tao như thế nào. Tao cần có nó để kéo điểm lên mà. Giúp tao đi Don. Please!
Nhìn nét ưu tư trên khuông mặt người bạn Mỹ đối diện, người thanh niên đành gật đầu trong miễn cưỡng.
- All right, Alan. Tao sẽ giúp mày.
Alan không dấu được sự vui mừng, đứng dậy và nói:
- Tao biết mày không làm tao thất vọng. Thanks, Don. Bây giờ tao phải đi lớp toán. Chán quá. Lớp gì ông thầy người Ai Cập nói chả hiểu đếch chi cả. Mà bài làm thì cho nhiều ơi là nhiều.
Vừa quay đi thì Alan vòng trở lại hỏi:
- Don. Tao quên nữa. Ngày mai thứ sáu rồi. Mày muốn tao rước mà trước nội trú hay ở đâu?
- Tao chờ mày trước cửa nội trú. OK?
- OK. Bye, Don. Later!
- Bye, Alan.
Người thanh niên nhìn theo bóng người bạn Mỹ đang hòa dần vào đám đông của những sinh viên đang đôn đáo đi đến lớp học của giờ kế tiếp mà tự nhiên bỗng có cảm giác mình bị cô lập. Nghĩ đến những ngày cuối tuần sắp đến và câu chuyện vừa qua với người bạn Mỹ, người thanh niên nén hơi, rồi thở hắt ra và lại cúi xuống với những bài làm trước mặt.


oOo


Chiếc xe dừng lại trước nhà, người thanh niên bước ra, quay lại lấy túi đựng sách và đóng cửa xe lại. Vừa tới trước cửa nhà thì Alan lại thò đầu ra cửa xe hô to:
- Hey, Don! What time should I come by tomorrow?
- I'll call you and let you know later. OK?
- OK. Bye!
Không chờ câu chào sau cùng của bạn mình, Alan lái xe đi. Người thanh niên quay lại đưa tay bấm chuông. Một lúc sau cánh cửa hé mở và một cái đầu nhỏ nhắn nhô ra với đôi mắt ngước lên nhìn chăm chú vào người thanh niên. Rồi cánh cửa mở tung ra, đứa nhỏ bỏ mặc cho người thanh niên đứng đó và chạy vào trong nhà, vừa chạy miệng vừa la lớn:
- Má ơi, anh Hai dìa! Má ơi, anh Hai dìa!
Người thanh niên bước vào nhà, vừa đưa tay đóng cửa lại thì thấy mẹ mình từ dưới bếp đi tất tả lên. Vừa gặp đứa con trai lớn, bà đã nói:
- Thằng Đôn mới dìa đó hả con. Sao không cho nhà hay trước. Má mà biết con dìa thì má đã nói ba đi chợ mua mắm dìa kho cho con ăn. Bữa nay chỉ có canh với cơm khổ qua dồn thịt hà. Thôi được. Chút nữa má chiên thêm vài khúc lạp xưởng nữa. Chắc là cũng đủ.
Bối rối trước sự vồn vã của mẹ, Đôn vội nói:
- Thưa má con mới về.
Vừa thưa Đôn vừa nhìn mẹ. Thằng nhỏ bây giờ đang núp ôm chân mẹ và ló đầu ra nhìn Đôn. Khi Đôn nhìn lại, nó vội dấu mặt sau người mẹ. Đẩy đứa nhỏ ra, me. Đôn nói:
- Thằng Hậu thưa anh đi con.
Không núp được nữa, thằng bé đành bước ra khoanh tay lại chào anh mình:
- Thưa anh Hai mới dìa.
Nhìn đứa nhỏ ôm nhom, đen đúa trước mặt với bộ áo quần mặc khính luộm thuộm từ trại tị nạn đem qua, Đôn gật đầu chào em mình với nụ cười gượng để dấu đi một cơn bực bội vô cớ chợt kéo đến. Quay lại thấy mẹ vẫn đứng đó chăm chú nhìn mình trong bộ áo bà ba chấp vá quê mùa, Đôn ngại ngùng hỏi mẹ:
- Ba với ông nội đâu má?
- Ba con chở ông nội đi xin tiền dưỡng già ở sở an sinh từ trưa đến giờ. Chắc cũng sắp dìa rồi. Ấy chết! Má lo đứng đây nãy giờ, giao nồi cơm cho ông táo, chắc là khét hết rồi.
Bà vội vàng quay đi về phía nhà bếp, vừa đi vừa nói như với chính mình:
- Cái bếp gì mà khó canh hết sức. Lò trên, lò dưới. Bếp trái, bếp phải, bếp trước, bếp sau. Vặn hoài mấy cái nút mà cứ trật hoài. Thiệt là kỳ hết sức.
Chợt để ý đến mùi đồ ăn nực nồng bốc lên từ phía nhà bếp đang lan ra khắp nhà, Đôn nhìn xuống tấm thảm dưới chân và những tấm màn treo cửa sổ mà khẻ thở dài. Ngó lại em mình, Đôn thấy thằng Hậu đang đúng dòm lom lom vào cái máy tính Đôn đang cầm trong tay chưa kịp cất từ khi bước xuống xe. Đôn bỏ vội cái máy tính vào trong túi đựng sách rồi bước nhanh về phòng ngủ của mình. Thằng Hậu đứng đó nhìn theo anh với đôi mắt đục vàng rồi quay về phía nhà bếp. Lát sau, thằng Hậu nghe lời mẹ chạy vô kêu anh đi tắm để chuẩn bị ra ăn cơm. Vừa chạy đến phòng tắm thì thằng Hậu lại nghe tiếng anh mình vọng ra trong sự hằn học:
- Thau với lon. Qua tới bên này mà vẫn còn thau với lon.
Thằng Hậu khựng người lại vừa lúc tiếng cái thau bị dằn mạnh xuống một góc phòng tắm. Tiếp theo là tiếng cái lon nhôm bị ném mạnh theo vào cùng một chỗ. Thằng Hậu lặng người đi. Sau đó nó quay bước về nhà bếp nói với mẹ bằng một giọng thật nhẹ:
- Anh Hai đi tắm rồi má.
Đọc được nỗi buồn của con mình, mẹ Hậu xoa đầu con và nó:
- Thôi, con đi dọn cơm đi. Ba sắp sửa dìa rồi.
Chớp mắt nhiều lần, bà quay lại với bếp nấu, miệng lẩm bẩm:
- Cái bếp thiệt là khó canh. Hở một chút là tỏi khét hết trơn, hết trọi. Khói tùm lum nhà, cay xè con mắt...


oOo


Câu chuyện trong bửa cơm chiều xoay quanh vấn đề xin tiền dưỡng già của ông Năm Tràng, ông nội của Đôn. Mãi tới gần cuối bữa ăn rồi mà Đôn vẫn chưa tìm ra cách bắt đầu nói như thế nào về việc người bạn Mỹ sẽ đến chiều mai - cứ muốn nói, rồi lại thôi. Ông Phúc, lúc đó, vừa gắp một miếng khổ qua cho vào chén vừa nói với vợ:
- Chiều nay ăn xong anh chở ba, em và con đi chợ mua áo quần cho cả nhà. Ăn xong rồi dọn dẹp cho lẹ để đi cho kịp, kẻo tiệm đóng cửa.
Ngó qua Đôn, ông Phúc hỏi đứa con trai của mình:
- Còn Đôn, sao con. Có muốn đi với ba má cho vui không?
Đôn nuốt vội miếng cơm trong miệng và hấp tấp trả lời:
- Dạ, thôi. Con còn phải ở nhà học bài. Với lại...
Ngập ngừng một chút, Đôn vội nói tiếp như sợ mất cơ hội:
- Với lại con phải ở nhà dọn dẹp vì mai con có người bạn Mỹ cùng trường tới đây. À, con quên nói chuyện này với ba má nữa. Thằng bạn Mỹ của con có bài tường trình trong trường cần phải phỏng vấn những người mới qua Mỹ để làm tài liệu. Nó không quen ai như vậy hết, nên nó nhờ con. Con hứa sẽ giúp nó được đến nhà mình nói chuyện với cả nhà. Ba má thấy có gì trở ngại không?
Ông Phúc nhìn vợ mình:
- Em thấy sao?
Bà Phúc nhìn chồng rồi quay lại nói với Đôn:
- Tùy con hà. Má thấy không có gì trở ngại hết trơn hết trọi. Mình giúp bạn bè được thì có sao đâu. Mà nè, bữa nay bộ canh má nấu hổng được ngon hay sao mà con ăn ít quá vậy.
- Dạ tại khổ qua hơi đắng.
- Ủa, con ăn khổ qua hổng được. Vậy mà má đâu có nhớ. Lâu quá rồi...
Bà Phúc bỏ ngang câu nói của mình, gắp một miếng thịt cho vào chén của con rồi nói:
- Thôi nè, con ăn khổ qua không được thì ăn thịt đi. Để khổ qua má với ba ăn cho.
Xấu hổ trước sự tự nhiên của mẹ, Đôn cúi mặt xuống chém cơm khi nhớ đến thái độ xa lạ của mình với mẹ và em suốt buổi chiều nay. Ông Năm Tràng lúc đó lại lên tiếng nói với ông Phúc:
- Con à, thôi con chở vợ con với thằng Hậu đi đi. Bữa khác rồi ba đi cũng được. Chiều giờ ba hơi mệt vì cái màn xếp hàng chờ xin hộ khẩu chính phủ.
Rồi bật cười với câu nói của mình, ông Năm Tràng nói tiếp:
- Thiệt khổ thì thôi á. Ở bên nhà hổng có ăn vì không có giấy hộ khẩu, qua bên này thì cũng lại phải làm đơn xin hộ khẩu mới được ăn. Riết rồi mình cũng hết biết Việt Nam với Mỹ nó khác nhau cái chỗ nào ngoài tự do, với cái đói bên bển và cái no bên nay.
Ngó về phía ông bà Phúc, ông Năm Tràng lại xua tay:
- Thôi, vợ chồng con với thằng Hậu đi đâu thì đi đi. Để chén đó ba với thằng Đôn dọn dẹp cho.
Bà Phúc đưa nhanh ánh mắt ái ngại về phía đứa con trai lớn của mình, rồi nhìn sang ông Năm Tràng mà đáp:
- Dạ, được rồi ba. Để con dọn dẹp cho xong rồi hẳn đi.
- Được rồi, không sao đâu. Hai ông cháu mình làm được mà, phải không Đôn?
Đôn đáp nhỏ:
- Dạ.
Bà Phúc đưa mắt hỏi ý chồng, trong lúc ông Phúc nhìn ông Năm Tràng thật chăm chú, rồi gật đầu và đứng dậy.


oOo


Rửa chén xong với đứa cháu, ông Năm Tràng lau khô tay bằng một tấm khăn nhỏ. Lau xong, ông Năm Tràng máng cái khăn lên một cây đinh đóng trên vách ở một góc bếp rồi ngồi xuống trên một cái ghế nói với Đôn:
- Đôn, rót dùm cho ông nội tách trà đi con.
Khi Đôn đem tách trà ra để nhẹ lên mặt bàn, ông Năm Tràng chỉ chiếc ghế trước mặt mình mà nói:
- Ngồi xuống đi con. Ông nội có chuyện này muốn nói.
Đôn vâng lời ngồi xuống chiếc ghế, mắt vẫn không rời khuôn mặt hiền từ nhưng nghiêm nghị của ông mình. Với Đôn, khuôn mặt đó vẫn không mất đi vẻ thân mật ngày nào, chỉ điều là có nhiều nếp nhăn hơn. Và mỗi nếp nhăn đã hằn sâu hơn trên khuôn mặt đó kể từ lần ông Năm Tràng đưa Đôn cùng ông Phúc lên đường vượt biên cách đây hơn sáu năm về trước. Không hiểu sao, Đôn chợt muốn bước lại gần hơn để được đưa tay vuốt ve những nếp nhăn đó của ông mình. Giọng ông Năm Tràng lúc đó trở nên gần gũi:
- Con nhớ hồi đó lúc con còn nhỏ phải dìa ở với ông nội không? Má con phải theo ba con ra ngoài Trung, chỉ đem có thằng Hậu theo. Vì nó còn nhỏ quá, không rời má được đó. Con nhớ không?
Chờ Đôn gật đầu xong, ông Năm Tràng mới nói tiếp:
- Hồi đó con còn nhỏ lắm. Mới mười một tuổi hà. Má con đưa con xuống ở với ông nội vì ra ngoài Trung cực khổ lắm. Má con lo cho hai đứa không xuể, lại còn phải lo làm ăn thăm nuôi ba con nữa. Chà, thiệt là tội nghiệp cho má con lúc đó...
Thấy mình đi hơi xa câu chuyện muốn nói, ông Năm Tràng ngừng lại, hớp một ngụm trà, thở khà ra thật nhẹ rồi nói tiếp:
-Con ở với ông nội từ lúc đó cho đến lúc ba con ra khỏi tù rồi trốn đi là sáu năm. Từ nhỏ đến lớn ở gần ông nội nên ông nội hiểu tánh tình của con lắm. Mà con cũng gần với ông nội nữa, hơn là với ba má con. Lúc con đi là con mười bảy tuổi, thằng Hậu lúc đó được mấy tuổi con nhớ không?
- Dạ sáu, bảy tuổi gì đó.
Ông Năm Tràng gật đầu:
- Ờ, phải rồi. Lúc đó thằng Hậu vừa được bảy tuổi. Ba con ra tù là năm năm, rồi dìa ở cùng ông nội với má và em con được một năm nữa rồi đi. Hồi đó ông nội không chịu đi nên ba con cũng định không đi rồi đó. Má con với ông nội phải đốc thúc miết rồi ba con mới chịu đi và dắt con theo, vì chỉ đủ tiền chịu cho chủ ghe cho hai người thôi. Má con lúc đó cũng không chịu đi thay chỗ ba con, nói là sợ cướp biển, sợ hải tặc, sợ sóng gió tùm lum, nên nhất định ở lại. Nói là nói vậy chớ ông nội biết má con muốn cho ba con đi với con. Với lại lúc đó thằng Hậu còn nhỏ quá, sợ đi chịu khổ không cam, nó yếu gan từ nhỏ mà, con nhớ không?
Uống thêm một ngụm trà nữa, ông Năm Tràng lại tiếp tục nói về chuyện quá khứ, đôi mắt khép nhỏ lại như để sống lại thời gian đã qua:
- Tại vì ông nội cả quyết không đi nên má con mới ở lại để lo cho ông nội, ông nội cũng biết luôn điều đó nữa. Mãi tới cách đây một năm ông nội thấy má con và thằng Hậu vẫn cứ ở vậy với ông nội hoài cực quá. Nhứt là thằng Hậu, chẳng có tương lai chi hết ráo. Lúc đó ông nội mới quyết định đi, bởi ông nội đi thì má con mới chịu đi. Ông nội tiếc vườn, tiếc ruộng nên mới không chịu đi lúc đầu, nhưng riết rồi thấy nói là của mình vậy chứ chỉ có cái nhà là mình ở. Còn ruộng vườn gì đều là của... người ta hết trọi rồi. Nên ông nội bèn biểu má con và thằng Hậu chuẩn bị đi. Có chết cũng đi. Tiền dành dụm của ông nội và má con cùng với tiền bán đồ của ba con gửi về, ông nội đem đút cho chủ ghe hết để lo cho cả ba người cùng được đi.
Thấy ông mình ngừng lại để uống trà, Đôn có cảm giác là mình phải nói gì đó, thì ông Năm Tràng đã đưa tay ra ngăn lại vừa lúc Đôn định thốt lời mà hỏi rằng:
- Con có biết tại sao ông nội phải nói dài dòng tự nãy giờ không?
Nhìn đứa cháu mình lắc đầu, ông Năm Tràng mỉm cười:
- Ông nội nói như vậy là để con thấy tại sao giữa con và ba má con có một khoảng cách. Nhất là với má con. Từ nhỏ tới lớn con không được ở gần má con nhiều, nên không khỏi có điều xa lạ khi gặp lại. Má con cũng hiểu điều này. Nhưng nói như vậy đâu có nghĩa là má con không biết buồn khi thấy con hờ hững với em con đâu.
Uống hết phần trà còn lại trong tách, ông Năm Tràng đưa tách trà cho cháu không cho cháu. Chờ Đôn ngồi xuống sau khi mang tách trà mới trở lại cho mình, ông Năm Tràng hỏi tiếp:
- Con có biết con làm ba má con rất buồn từ khi má con vừa qua đây đến bây giờ không?
- Dạ, con biết. Nhưng con...
- Ông nội hiểu con không cố ý, và có những điều xa lạ chưa quen thuộc giữa má con và con. Nhưng con không nên để cho những điều đó trở thành một thái độ trốn lánh với má và em, con hiểu không?
Nhìn đứa cháu mình ngượng ngập gật đầu, ông Năm Tràng cắt nghĩa thật chậm rãi:
- Con coi. Từ khi má và em con đến đây cùng với ông nội, con lúc nào cũng ở lại trường vào những ngày cuối tuần, kể cả ngày lễ. Hỏi thì con nói con bận học thi. Còn hễ muốn lên thăm con thì con nó phải bọ chách, bọ chét (project) gì đó với bạn bè. Con làm như vậy con nghĩ coi được không? Chính ba con đã nói lại cho ông nội nghe điều này. Bộ con tưởng là ba má con không hiểu thái độ trốn lánh của con hay sao? Còn thằng Hậu nữa. Nó năm nay đã là mười ba tuổi rồi. Bộ con nghĩ nó còn nhỏ đến độ không hiểu gì ráo hay sao? Có khi con làm lơ với nó, nó buồn. Nhưng nó dấu má con vì sợ má con buồn. Nó ở cực với má con từ nhỏ, nên nó thương má con lắm. Nó chỉ kể lại cho ông nội nghe thôi. Con nghĩ coi, nếu má con biết hết những chuyện này, má con còn buồn biết bao nhiêu nữa.
Đôn gục đầu xuống và nói nhỏ:
- Con đâu có muốn vậy ông nội. Con cũng không biết tại sao nữa.
- Con cũng đừng tự trách mình quá. Ông nội hiểu hết á. Ông nội nói đâu phải để la con, mà để cho con hiểu mà để ý, để tứ chút xíu để đừng làm buồn lòng ba má và em con.
Đặt tách trà vừa uống xuống, ông Năm Tràng cười nhẹ:
- Cũng như hồi chiều. Con nói con phải ở nhà dọn dẹp vì mai có bạn tới. Con nói như vậy mà ba má con không buồn sao được. Ba con nói với ông nội là khi má con qua đây, con không dìa sớm để giúp ba con dọn dẹp nhà cửa để đón má và em con. Chỉ dìa để ra phi trường đón má con dìa nhà rồi lên trường lại ngay. Vậy đó, mà mai bạn con qua, chỉ là bạn thôi, mà con lo rằng nhà cửa không được tươm tất. Phải ở nhà dọn dẹp, hổng chịu đi chợ cho vui cả nhà. Ba con buồn lắm. Ông nội nhìn ba con, ông nội hiểu lắm. Mà con biết ba con buồn nhứt chuyện gì không?
Đôn lắc đầu và đứng dậy đem bình trà để ở gần bếp lại rót thêm cho ông mình. Lúc vừa quay đi, Đôn đua tay vội vàng dụi mắt, nhưng hành động này cũng không thoát khỏi đôi mắt của ông Năm Tràng. Nâng tách trà cho cháu châm thêm, ông Năm Tràng nói tiếp:
- Cái buồn nhất của ba con là không làm sao nói chuyện được để cho con hiểu. Con thử nghĩ coi, cha mẹ mà không nói chuyện được với con cái, phải nhờ đến người khác, dù người đó có là ông nội đi chăng nữa, thì làm sao không buồn được hả con?
- Dạ, con biết.
- Ờ, còn thằng Hậu nữa. Con biết hồi chiều lúc ăn cơm xong, con mắc rửa chén, thằng Hậu nó không dám tắm ở bên phòng tắm của con. Nó đi lấy cái thau với cái lon nhôm đem qua phòng tắm của ba má con mà tắm đó. Con có biết không? Tội nghiệp con à. Lúc mới qua nó đâu biết vặn vòi nước ra làm sao, lần đầu tiên xài bồn tắm nó vặn làm sao đó mà xém một tí là bị phỏng. Ba con có chỉ, nhưng còn sợ nó chưa quen xài, nên mới lấy cho nó cái thau và cái lon là vậy. Để cho nó có thể tắm một mình mà không sợ bị phỏng. Vậy mà không biết chuyện gì mà thằng Hậu lại lủi thủi đem lon và thau qua bên phòng bên kia tắm vậy nữa. Con có biết không?
Tránh tia mắt nhìn của ông mình, Đôn nghĩ đến câu nói và hành động của mình trong phòng tắm hồi chiều, cố ý để cho thằng Hậu nghe được, khi Đôn nghe tiếng chân của thằng Hậu chạy gần đến. Đôn thấy mình thật ích kỷ và nhỏ mọn. Giấu nỗi bức rứt của mình, Đôn lại hỏi ông Năm Tràng:
- Còn con? Con có làm gì ông nội buồn không?
- Chưa con à. Nếu có thì ông nội đâu có ngồi đây mà nói chuyện với con.
- Dạ, con biết. Nhưng tại sao ông nội lại nói là chưa.
- Ông nội nói chưa là bởi vì nếu con đã hiểu hết những gì ông nội nói, ông nội sẽ buồn lắm nếu ông nội không thấy con thay đổi lối cư xử với ba má và em con. Con hiểu không?
- Dạ, con hiểu.
Dù câu trả lời của Đôn thật nhỏ, ông Năm Tràng vẫn nhận ra được sự thành tâm của đứa cháu mình qua câu nói đó. Từ từ đứng dậy, ông Năm Tràng bước qua vỗ vai đứa cháu mình và nói:
- Rồi. Vậy là xong chuyện. Bây giờ con có dọn dẹp gì thì cứ dọn dẹp đi. Ông nội có tiếp con được gì thì ông nội tiếp. Nhưng nè, Đôn...
- Dạ.
- Khi nào dọn dẹp xong thì con hẳn hút bụi nghe con.
- Tại sao vậy ông nội?
- Để trước khi con hút bụi, ông nội ra sau vườn. Cái máy nó kêu um sùm hà. Kỳ cục hết sức. Bên này cái gì cũng tân tiến hết. Chế được cái máy hút bụi sao tụi nó không chịu chế làm sao cho nó im bớt đi cho khỏe người ta. Mỗi lần hút bụi là ồn ào như cái chợ. Ai nói cũng không nghe được gì hết ráo.
Rồi ông Năm Tràng vừa bước đi ra phòng khách, vừa nói:
- Thiệt là ngộ. Má con ở bển có thể vừa quét nhà vừa nghe thằng Hậu trả bài học thuộc lòng. Qua bên này có máy quét nhà mà sao nó kêu như ống loa bễ vậy cà. Có cháy nhà chắc người ta la làng lên cũng không ai nghe được mà chạy. Thiệt là kỳ hết sức...
Đôn nhìn theo dáng ông Năm Tràng bước đi theo tiếng nói nhỏ dần, rồi đứng dậy vươn vai nhìn quanh căn nhà bếp. Bất chợt Đôn nhận ra mùi nấu nướng không còn nồng và khó chịu như mình nghĩ nữa. Mùi tỏi khét, mùi rau thịt của nồi canh cũng không còn. Riết rồi cũng quen. Đôn tự nói với mình như vậy và mang tách trà của ông Năm Tràng về phía bồn rửa chén.


oOo


Khi chiếc xe quẹo ra con đường lớn, Đôn ngã người ra trên ghế và hỏi người bạn Mỹ đồng hành đang lái xe:
- Sao, Alan. Mày có thu thập được gì cho bài tường trình của mày không?
- Mày biết gì không Don, tao ghi nhận được rất nhiều điều bổ ích cho bài tường trình của tao. Nhưng mày biết điều gì làm tao thích thú nhất không?
- Điều gì?
- Tao nghĩ là tao chỉ cần thu thập tài liệu cho bài tường trình là xong rồi, nhưng tao không ngờ rằng những điều đó còn ảnh hưởng với lối tao nhìn cuộc sống nữa.
Quay qua nhìn bạn, Đôn hỏi:
- Tao không hiểu mày muốn nói cái gì. Alan, mày cho thí dụ đi.
- Thì thí dụ là cái lý do ra đi của mẹ của mày đó.
- Tao vẫn không hiểu.
- Thì mày không thấy sao, Don. Mẹ của mày nói ra đi chỉ vì muốn cho mày và em mày có tương lai. Cho em mày được gần ba mày, cho ba mẹ mày được gần nhau. Mày chưa thấy sao?
- Tao nghĩ mày lầm rồi, Alan ạ. Ai di dân như nhà tao thì cũng nghĩ như vậy thôi.
- Tao không lầm đâu, Don. Mày nghĩ đi. Ở nước này, tụi tao lớn lên là muốn ra tự lập. Đôi khi đâu phải tại muốn xa cha mẹ, mà tại vì ở nhà cứ nhìn cha mẹ cãi nhau rồi trút lên đầu con cái. Ra đi để tự lập là một lối thoát, hiểu không Don?
- Nhưng, Alan, ba mẹ mày đâu có cãi nhau và vẫn lo cho mày đi học mà.
- Thì tao đồng ý. Nhưng đây là tao nói đến số đông của người Mỹ ở đây kìa.
Đôn nghĩ tới trường hợp của mình và những hành động mà mình đã làm từ khi mẹ và em vừa sang. Rồi lặng lẽ gật đầu. Bất chợt Đôn quay qua hỏi bạn:
- Alan, mày có nghĩ là tao quá Mỹ hóa không?
- Tao nghĩ là không đâu Don.
Đọc được sự im lặng trong chờ đợi của người bạn Việt Nam của mình, Alan nói tiếp:
- Để tao nói cách khác nhé. Trong lối cư xử với mọi người và trong lối sống hằng ngày, có thể mày đã bị Mỹ hóa ít nhiều. Nhưng tư tưởng và thói quen của mày vẫn là của một người Việt Nam, Don ạ. Để tao đặt ngược một câu hỏi với mày để mày hiểu tao hơn - Mày có đồng ý là từ cách nói chuyện cho đến cách mày sống, mày không khác gì tao, nhất là khi ra đường?
Chờ Đôn gật đầu xong, Alan cắt nghĩa thêm:
- Ở những điều như vậy mà mày mới có những băn khoăn về vấn đề Mỹ hóa chứ gì? Thì mày có thấy không, ngay trong tư tưởng mày đã không muốn hoặc sợ bị Mỹ hóa nên mày mới hỏi tao câu này, đúng không? Thêm vào đó nữa, nếu mày đã hoàn toàn bị Mỹ hóa rồi thì mày đâu bao giờ thấy cần phải đặt câu hỏi này với tao. Chỉ có người chưa bị hoặc không muốn bị Mỹ hóa mới đặt câu hỏi như mày. Có đứa Mỹ nào như tao mà đặt câu hỏi như vậy đâu. Mày thấy chứ, Don?
Đôn nhìn Alan trong sự ngạc nhiên vì lối nhận xét chính xác của bạn mình. Và Đôn ói:
- Mày làm tao ngạc nhiên, Alan.
- Tại sao?
- Vì tao không bao giờ nghĩ ra rằng một người Mỹ, nhất là trẻ như mày, lại có thể có những tư tưởng như vậy.
- Mày biết không Don. Tao thấy đó là sự sai lầm trên quan niệm giữa những người Tây phương và Đông phương. Khi người Tây phương phản ứng theo sự việc xảy ra trước mặt, thì người Đông phương lại cho đó là sự nông cạn của tâm hồn. Ngược lại, khi người Tây phương thấy người Đông phương thường hay suy nghĩ trước khi làm một việc gì, thì lại cho rằng người Đông phương rụt rè, nhút nhát. Sự thật, theo tao nghĩ, chiều sâu của tâm hồn một con người đâu thể nào được đo lường bởi những cá tánh bị thấm nhuần từ phong tục, tập quán của địa phương, kể từ khi còn bé. Có một điều lạ, Don ạ. Mày biết là gì không?
- Gì, Alan?
- Khi tao nói chuyện với mẹ của mày, mẹ của mày có nói một câu làm tao suy nghĩ mãi mới thấy có lẽ đây là sự khác biệt nhất giữa người Việt và người Mỹ.
- Mẹ của tao đã nói gì?
- Khi tao hỏi mẹ của mày có thấy thiếu thốn không khi đã từ một nơi nghèo khó đến một nơi văn minh, tiện nghi như nước Mỹ này. Mà có nhớ mẹ của mày trả lời ra sao không?
Thấy Đôn không nói gì, Alan tự trả lời:
- Mẹ của mày nói: Không có những tiện nghi để cho cuộc sống thêm thoải mái đâu có nghĩa là mình không thoải mái được với một cuộc sống thiếu tiện nghi. Mày dịch câu này lại cho tao, mày không nhớ sao? Mày dùng chữ "content" thật hay đó Don. Cái chữ này coi vậy chứ khác xa với chữ "accept" hay "make-do". Nhất là với ý nghĩa của câu trả lời của mẹ của mày. Người Mỹ tụi tao lúc nào cũng chạy đua với tiện nghi và vật chất, đâu có như người Đông phương tụi mày. Rất cam phận và chịu đựng. Và điều tuyệt diệu nhất là trong tư tưởng, không bao giờ người Đông phương tụi mày bị ràng buộc bởi sự chịu đựng này. Mày nghĩ tao nói đúng không Don?
Đôn ngồi im lặng thật lâu sau câu nói của bạn mình. Và nói:
- Mày biết không Alan. Tao vừa nghĩ đến một điều mà đáng lẽ ra rất là buồn cười, nhưng khi nghĩ lại thì không buồn cười chút nào cả.
- Điều gì vậy?
- Là tao là một người Việt Nam, một người Á Đông. Mà phải nghe một người Tây phương như mày nói ra mới nhận thứ được cái đẹp, cái hay của mình. Điều đó đáng buồn cười, mày thấy không? Nhưng lại không buồn cười với riêng cá nhân tao.
- Nhưng ở tao là sự học hỏi, tìm tòi, Don ạ. Với mày, nó sẽ là mọc rễ, nhập tâm từ nhận thức được ra ý nghĩa của quá khứ mình. Mày thấy không, tao giống như một kẻ thấy cái gì đẹp là trầm trồ, khen ngợi và mãi mê thưởng thức. Mày là kẻ đã tìm ra cái đẹp đó và thưởng thức nó bằng cách tuyệt đối nhất. Là tự tạo nó ra trong chính mình và người bên cạnh.
- Ừ, có lẽ mà nói đúng đó Alan. Nhưng nè, Alan...
- Gì Don?
- Với tao, mày là người bên cạnh đó. Và mày là cái động lực đã thúc đẩy tao đi tạo cái đẹp đó.
Alan bối rối với lời khen của bạn và nói nhanh:
- Bây giờ chắc ông nội của mày sắp ra tản bộ sau nhà.
Đôn ngạc nhiên:
- Sao mà biết?
- Vì trước khi đi tao thấy em mày đang chuẩn bị hút bụi nhà.
Hồi tưởng lại lúc thông dịch cho Alan hiểu về câu chuyện cái máy hút bụi của ông Năm Tràng với nụ cười hóm hỉnh của ông, Đôn vỗ vai Alan và nói:
- Older is better, heh Alan!
Đôi bạn cùng bật cười. Chiếc xe vẫn lao đi.


oOo


Vừa mở cửa căn phòng nội trú để bước vào, Đôn đã khựng người lại khi thấy một tờ giấy nằm dưới thảm. Cúi xuống cầm tờ giấy lên, Đôn đọc xong rồi bước lại bàn nhấc điện thoại lên và gọi về nhà. Sau vài tiếng chuông vang, điện thoại được nhắc lên với tiếng của ông Phúc ở đầu dây bên kia:
- Alloh?
- Ba hả ba. Con Đôn đây ba. Con gọi cho ba hay là con đã lên đến nơi rồi. Ba à. Con có chuyện muốn nói với ba.
- Chuyện gì đó con?
- Ba à, thứ bảy cuối tháng này hội sinh viên Việt Nam tại trường con có tổ chức một ngày sinh hoạt. Ngày đó là ngày để con cái mời cha mẹ, bạn bè lên để giới thiệu về trường cũng như để giới thiệu những sinh hoạt của hội sinh viên tại đây. Ba lên được không ba?
Với sự yên lặng ở đầu dây bên kia, Đôn đoán được những ý nghĩ của cha mình và nói:
- Ba à, ba chở má và thằng Hậu lên luôn nghe ba. Ông nội nữa. Từ hồi đi học đến giờ con chưa đưa ba má lên đây lần nào. Ba ráng chở cả nhà lên nghe ba.
- Ờ, được con. Để ba nói chuyện lại với ông nội và má con. Rồi sẽ cho con hay lên trển lúc nào.
- Ba à, ba nói với má khi nào lên thì làm dùm con một món ăn gì đó đem theo nghe ba. Trên này hội sinh viên có tổ chức buổi tiếp tân thân mật nên cần nhiều món ăn lắm. Nếu mà nấu được một món thì hết xẩy lắm đó ba.
- Ờ, cái gì chứ cái đó thì con khỏi lo. Má con mà trổ tài là hết mức. Hồi đó ba dìa thăm ông nội con, ra sau bếp gặp má con đang phụ làm bếp với bà nội. Lần đầu ba gặp bả, thiệt là...
Ông Phúc ngừng ngang nơi đây. Sau đó lại nói tiếp:
- Mà thôi, để khi ba má lên đó rồi ba kể lại cho con nghe. Có ông nội nữa mới vui. Chuyện dài lắm, con chưa nghe lần nào. Bây giờ kể trên điện thoại, tốn tiền lắm.
- Dạ, vậy thôi nghe ba.
- Ờ, cúp nghe con.
Chờ nghe ông Phúc gác điện thoại, Đôn mới đặt ống nói của mình xuống và cầm tờ giấy lên đọc một lần nữa. Giấy mời sinh hoạt hội sinh viên Việt Nam. Và Đôn tự nghĩ: Cũng lạ, mình đâu có bao giờ vô hội vô hè gì đâu. Mà cũng không hề sinh hoạt với hội sinh viên bao giờ. Thiếu điều như xa lánh. Vậy mà cũng bị... nhận diện. Đôn cảm thấy vui vui với cái-cảm-giác-bị-nhận-diện đó. Lấy một cây kim cúc từ ngăn tủ của bàn học, Đôn ghim tờ giấy đó vào tấm bảng trên vách tường. Xong, Đôn ngồi xuống trên chiếc ghế đặt cạnh bàn học của mình, vừa ngó tờ giấy, vừa tự nói với mình:
- Vậy là mai phải đi đóng tiền niên liễm để vào hội.



Văn Học, 1987,
chép lại và bổ túc tháng 1, 1996



npn





8512




Image


n h ữ n g -k h o ả n g -v ắ n g
-----g i ữ a -n ụ- c ư ờ i

____________________________________________________________________________


hãy tưởng tới vô vàn vi thể
di động trong không gian.
và nụ cười như sóng truyền,
mặt biển đón đưa lời nói
vỏn vẹn là tiếng kêu lưu luyến.

Thanh Tâm Tuyền


bạn,


khi kẻ sáng tạo gửi tác phẩm mình lên một diễn đàn, vả chăng là để đáp ứng nhu cầu chia sẻ.


khi người thưởng thức đón nhận những tác phẩm đó, vả chăng là để tìm gặp những rung động riêng tư của mình được ai đó cảm nhận. và diễn đạt.


khi hai tâm hồn đứng ở hai bờ sông nhìn thấy nhau, nhu cầu tự nhiên là một con thuyền chèo sang, một nhịp cầu bắt qua. ngôn ngữ là phương tiện chuyên chở, là con thuyền, là chiếc cầu ấy. và là mặt lý trí của thưởng ngoạn.


nhưng cũng có khi đôi bên chỉ chú tâm đến một nhu cầu cần đáp ứng, mà quên đi điểm tương đồng khởi nguồn cho nhu cầu ấy - cả hai cùng có trong lòng một dòng sông. dòng sông ấy, là mặt nội tâm của thưởng ngoạn.


thảng hoặc, kẻ sáng tạo và người thưởng thức đi vào tự thức nhau từ nhận ra tuy mỗi người có một dòng sông riêng biệt, nhưng tuôn đi từ một nguồn. ở đó, những nhịp cầu và những con thuyền không cần hiện hữu. ở đó, là hạnh phúc. là nụ cười.


tất cả những gì khác, chỉ là những khoảng vắng giữa nụ cười. như thế.



npn





8697



Image

D Ạ O - K H Ú C
c ủ a - N g u y ễ n - Q u a n g - T ấ n

t ả n -m ạ n -v ề -m ộ t -ấ n -t ư ợ n g

(VHNT Liên Mạng xuất bản - 1999)
____________________________________________________________________________


...
Ở chỗ mà chúng ta buông tay rơi vỡ chiếc bình
Long lanh giọt nước tình duyên
Nơi này thành sông thành biển...

Nơi này anh đã yêu em.
Nguyễn Quang Tấn



MỞ

Thói quen của tôi khi vừa nhận được một cuốn sách mới là để nó vào tủ sách. Không đọc ngay. Với tôi, ấn tượng đầu tiên về một tác phẩm là ấn tượng sâu đậm và bền lâu nhất. Tôi vẫn thường chờ đến khi tập thơ trên tủ sách đó trở thành một mời gọi từ tốn, không náo nức, không vội vàng.

Tập thơ Dạo Khúc của Nguyễn Quang Tấn cũng thế. Nhận được, tôi để qua một bên.

Một đêm khi chỉ còn mình tôi thức giấc, tôi mở Dạo Khúc ra . Và hòa mình vào từng giòng thơ trong đó. Đọc xong, đi ngủ. Không suy nghiệm. Không kết luận.

Đêm sau, tôi đọc Dạo Khúc lần thứ nhì. Đọc xong, tôi gấp sách lại, và lặng tim nghe cảm nhận mình. Tôi buông hồn lao theo những xúc động kéo tôi lên cao, những trầm niệm dìu tôi xuống thấp. Và sau đó là lắng đọng. Từ lắng đọng đó, tôi viết những giòng chữ này, như là một sẻ chia.



I.

Nguyễn Quang Tấn đang ở Việt Nam. Anh làm thơ, làm nhạc. Chỉ chia sẻ với bạn bè.

Tập thơ thành hình do sự đóng góp của bạn bè và những người yêu thơ văn nghệ thuật.

Thơ từ trái tim anh thoát ra, đi vào những trái tim khác, và được săn sóc cho nên hình nên vóc từ sự đón nhận đó.

Ở thời buổi vàng thau lẫn lộn này, nghệ thuật được phân phối và thưởng thức bằng lý trí và trực giác nhiều hơn là linh hồn và trái tim.

Đây là nét đẹp đầu tiên của Dạo Khúc. Không phải tại Nguyễn Quang Tấn mà có. Nét đẹp này, từ Nguyễn Quang Tấn trao tim cho thơ, trao thơ đến người. Và người, dù chỉ là một vài, đã cửa hồn rộng mở.



II.

Cuộc đời mỗi chúng đều trải qua nhiều thăng trầm khác nhau. Không thể nói ai thăng trầm hơn ai, ai kinh nghiệm hơn ai.

Thi sĩ, ở một góc nhìn nào đó, vả chăng chỉ là kẻ chọn ngôn ngữ để ghi lại, để phản ảnh những rung động của mình khi đi qua những thăng trầm đó. Của nổi sôi hiện tại. Của bất ngờ tương lai. Hay tịnh mặc quá khứ.

Cái khác của mỗi nhà thơ là phương cách họ chọn để ghi nhận những cảm xúc của mình. Đó là phần kỷ thuật. Nhà thơ đã sống thật trọn vẹn với xúc động của mình khi sáng tạo bài thơ hay không, là phần tâm huyết.

Có khi, ngay sau đọc xong một tập thơ, tất cả đã được xóa nhòa - kỷ thuật, tâm huyết. Và chính cả tác giả, cũng chân diện xóa nhòa. Bởi tất cả phải nhường lại ánh sáng cho vỡ òa mặc tưởng, cho ngây ngất trầm tư.

Dạo Khúc của Nguyễn Quang Tấn là một tập thơ như thế. Ít ra, với tôi. Trong đó, Nguyễn Quang Tấn đã sống trọn vẹn từng cảm nhận mình về tình yêu, về cuộc sống, về nhân sinh, về chiến tranh, về hy vọng. Và về chính trái tim anh, trong từng ngăn đời đó. Có khi là cao đỉnh. Có lúc rất vực sâu.

Và tôi đã là người đồng hành một cách thật vô hình chung. Thật tự nhiên. Thật miệt mài. Ngay cả sau khi tập thơ được khép lại.



III.

62 Dạo Khúc. Dài, ngắn khác nhau.
Có làm nên một nhà thơ?
Có làm nên một tác phẩm nghệ thuật?
Có được ồn ào đón nhận hôm nay?
Có được nhịp đều nhắc đến mai sau?
Điều nay, tôi nghĩ, với Nguyễn Quang Tấn, không thành vấn đề.
Bởi chắc chắn, không phải vì thế mà anh đến với thơ.
Không phải vì thế mà bạn bè anh, và những người yêu nghệ thuật, góp sức lại để in thành sách.
Bởi Nguyễn Quang Tấn là thơ, nên Dạo Khúc mới thành thơ.
Sự thành hình của nó,
từ khi Nguyễn Quang Tấn chép thơ bằng tay trên giấy trắng,
gửi đi cho bạn bè,
cho đến hình vóc bây giờ,
là một bài thơ khác.
Bài thơ rất đẹp.
Mà hương thơm, tôi vẫn còn đang say.



KẾT.

Tôi biết nếu có người đọc những giòng chữ này, sẽ cho rằng tôi thiếu thốn khi viết về một tập thơ mà không trích ra thật nhiều những đoạn thơ tiêu biểu của tác giả.

Tôi cho rằng điều này không cần thiết. Bởi nếu những ấn tượng tôi chia sẻ nơi đây về Dạo Khúc của Nguyễn Quang Tấn có trở thành một một động lực để bạn tìm đọc tập thơ này, thì tôi tin bạn sẽ không thất vọng.

Khi tim đã sẵn, thì thơ sẽ sẵn.

Tôi mở đầu bài viết này bằng một đoạn thơ của Nguyễn Quang Tấn. Tôi muốn kết bằng một đoạn thơ của anh. Tất cả những gì bạn đọc chính giữa, chỉ là những gì ở lại trong tim tôi, sau khi tập thơ đã được hai lần khép lại.

Vẫn biết rằng sầu kia chẳng thể nói cùng ai
Giữa ngựa xe phố xá đông người
Nhưng từng đêm trong vườn khuya vắng lặng
Nỗi buồn này ta kể với hàng cây

(trích Dạo Khúc 62)




npn


9175




Image

đ ê m -n g h e -
L ờ i -R u -C ủ a- Đ á

____________________________________________________________________________


nhớ Lư Ngọc Dung
(1971-1998)


Khi đang ngồi giữa đám đông vui, tôi có thói quen chợt nghĩ đến những người thân thương vắng mặt.

Tối qua, tôi đọc lại lời viết cho tập thơ của chung của năm đứa em trong một tâm trạng an hòa, vì đã không làm năm người bạn trẻ thất vọng. Nghĩ đến nụ cười của họ, trong tôi bỗng là niềm vui.

Giữa khi tôi đang hình dung ra năm khuông mặt thân thương,

...hình ảnh con bé
vụt thoáng qua...

Tôi thế đó.
Có khi đứng bên dòng sông tươi mát hiền hòa
mà cảm nhận ra hạnh phúc của hạt cát
trong một giọt mưa sa mạc.
Có khi đứng dưới trời trong xanh
mà bàng hoàng với một tiếng sét, một ngọn chớp
của thinh lặng bóng tối tim đêm.

Sáng nay, hai người bạn tâm tình về nguồn cội,

...hình ảnh con bé
vụt thoáng qua...

...hình ảnh con bé
vụt thoáng qua...

...hình ảnh con bé
vụt thoáng qua...

...hình ảnh con bé
vụt thoáng qua...

Con bé đã mất. Thoáng đó, mà hai năm.

Tôi thảng thốt gọi trong lòng...

Cội nguồn là tất cả những gì bắt nguồn từ sự mất mát!!!
Con bé nói như thế, từ trong lòng đá.

Có thấy chăng?

...hình ảnh con bé
vụt thoáng qua...

Có thấy không?

...hình ảnh con bé
vụt thoáng qua...

Rồi tôi gọi tên từng đứa em tôi...

ơi, này Đan Thanh!...
ơi, này Sung!...
ơi, này Đan!...
ơi, này Bình!...
ơi, này Thắng!...
ơi, này Chinh!...

...hình ảnh con bé
vụt thoáng qua...

...hình ảnh con bé
vụt thoáng qua...

...hình ảnh con bé
vụt thoáng qua...

Rồi tôi gọi tên con bé.

Ngọc Dung!...
Lư Ngọc Dung ơi!...

Ru em, lời đá?

Đá, lời em ru?

...hình ảnh con bé
vụt thoáng qua...

Con bé đứng lại.

Mỉm cười cùng tôi.



npn





11649




Image


đ á p- s ố

____________________________________________________________________________




Ông Thuyên đứng dậy bắt tay người họa sĩ và nói:

- Cám ơn anh ghé qua. Khi nào có kết quả của cuộc tuyển chọn người thay tôi điều hành phòng triển lãm và sinh hoạt nghệ thuật này thì chúng tôi sẽ báo cho anh hay.

Khi mở cửa văn phòng để tiễn khách, Đoan Nghi, cô phụ tá của ông đã chờ sẳn bên ngoài. Ông Thuyên bắt tay người họa sĩ lần nữa:

- Cô Đoan Nghi sẽ đưa anh qua phòng bên cạnh. Trước khi ra về, chúng tôi muốn tặng anh một món quà lưu niệm thay lời cám ơn anh đã đồng ý đến đây để tham dự cuộc tuyển chọn này. Anh có thể chọn bất cứ món nào anh thích trong căn phòng đó. Cô Đoan Nghi sẽ gọi taxi để đưa anh ra phi trường.


oOo


Có tiếng gỏ cửa nhẹ. Ông Thuyên ngó lên, Đoan Nghi đang đứng bên ngoài. Ra dấu cho Đoan Nghi bước vào, ông Thuyên đi vòng ra phía trước bàn làm việc, nơi có hai cái ghế được đặt gần nhau. Mời Đoan Nghi cùng ngồi xuống, ông Thuyên hỏi:

- Người sau cùng phải không Nghi?

Đoan Nghi đáp:

- Dạ.

- Vậy là bốn người tất cả phải không?

- Dạ.

- Nghi cho chú biết tổng kết mỗi người chọn món quà lưu niệm gì.

Đoan Nghi lật cuốn sổ trong tay, vừa đọc, vừa trả lời:

- Dạ. Theo thứ tự tiếp kiến... Ông Nghiệp, Phân Khoa Trưởng Nhạc Viện và điều hành Cơ Quan Triển Lãm Văn Hóa Thế Giới của đại học UCB, chọn tập nhạc Hòn Vọng Phu có chữ ký của Lê Thương. Ông Trường, tức thi sĩ Từ Miên Trầm và là người phụ trách Trung Tâm Sưu Khảo Văn Tích Việt Nam tại đại học Geneva, chọn cuốn Mưa Nguồn có hai câu thơ chép tay lưu niệm của Bùi Giáng. Cô Thảo Phương, người chủ trương nguyệt báo Nghệ Thuật Và Sáng Tạo chuyên về thẩm định và phê bình thì từ chối chọn quà. Cô Thảo Phương chỉ đề nghị thay đổi cách sắp xếp trang trí của nơi này. Ông Nghị, họa sĩ Thạch và là chủ nhân phòng tranh Tân Biên, chọn bức tượng đất sét làm mẫu Ký Thác của chú.

- Nghi nghĩ sao?

- Dạ, cháu thấy mỗi người có sở trường riêng. Ai cũng có kinh nghiệm và khả năng.

- Nếu cháu phải chọn thì cháu chọn ai?

- Dạ, cháu không biết. Ai trong bốn người này cũng xứng đáng, nhưng...

- Cháu cứ nói, đừng ngại...

- Dạ, cháu nghĩ chú không nên quyết định khi chú chưa tìm được người nào mà sự quyết định của chú sẽ thật là tự nhiên, vì người đó thích hợp và xứng đáng, vì họ là họ, không phải vì khả năng sáng tạo hay quá trình sinh hoạt hay sự thành công của họ trong phạm vi nghệ thuật. Những người đã đến có khả năng, nhưng cháu nghĩ họ sẽ dùng lý trí nhiều hơn con tim lúc họ làm việc khi thay thế chú trong vai trò điều hành. Khó là chỗ đó chú ạ, làm sao tìm được một người mà trái tim và lý trí là sự hài hòa tương trợ, không là cân nhắc, trong lúc sáng tạo cũng như khi điều hành. Khó hơn nữa, là làm sao để thấu đáo và kết hợp được sự bao dung cần có khi đứng trước rung động của tâm hồn và nhu cầu đo lường của kỷ thuật.

Ông Thuyên trìu mến nhìn cô gái trước mặt:

- Cháu nghĩ chú làm được điều này sao? Không đâu. Đó là điều chú thỉnh thoảng vẫn hay quên khi làm việc hằng ngày.

- Nhưng chú biết sự cần thiết của điều này. Và chú sống như vậy khi chú sáng tạo, khi chú làm việc. Ở chú, không là điều phải tự nhắc nhỡ hay cân đo.

- Cám ơn Nghi. Nghi này...

- Dạ.

- Chừng nào Nghi phải trở lại học tiếp.

- Dạ, ba tuần nữa thì niên khóa mới bắt đầu.

- Cháu biết cháu sẽ thụ nghiệp ở đâu chưa.

Đoan Nghi ngó ông Thuyên lắc đầu:

- Dạ, cháu đang phân vân. Cháu có ba họa sĩ nhận đở đầu. Nhưng cháu muốn tìm người đở đầu ở thành phố này vì cháu hy vọng sẽ được tiếp tục làm việc tại đây. Cháu rất thích công việc mình đang làm. Thêm vào đó...

Ông Thuyên cảm động trước ánh mắt ái ngại của cô gái đang nhìn mình:

- Nghi nói đi...

- Cháu muốn nói, nếu cháu có thể thụ nghiệp ở đây, cháu có thể giúp chú thêm để chú có sức làm việc điều hành cho đến khi chú tìm ra người thay thế chú.

Có tiếng điện thoại reng. Ông Thuyên gật đầu ra hiệu cho Đoan Nghi bắt điện thoại. Nhìn ánh mắt rạng ngời của Đoan Nghi khi nghe giọng nói bên kia đường giây ông Thuyên thấy lòng chợt vui lên. Khi Đoan Nghi gác điện thoại xuống, ông Thuyên hỏi:

- Niệm, phải không?

Đoan Nghi bẽn lẽn trả lời:

- Dạ.

Ông Thuyên cười thông cảm:

- Thôi, Nghi thu xếp đi gặp Niệm đi. Chú sẽ đóng cửa đêm nay, nhé.

Đoan Nghi đứng dậy với ánh mắt cám ơn.


oOo


Ông Thuyên đưa mắt nhìn chung quanh lần nữa. Khi vừa tắt đèn, mắt ông phát giác ra ánh đèn đỏ của máy làm cà phê chưa được tắt. Bật đèn phòng sáng lên, ông Thuyên bước lại để tắt máy cà phê. Khi đến gần, ông thấy một mảnh giấy vàng nhỏ dán trên đầu máy với nét chữ quen thuộc của Đoan Nghi.


Chú Thuyên,
Cháu làm café mới để chú dùng.
Cháu không muốn làm phiền
cho chú hay khi chú đang làm
việc. Cháu sẽ ghé lại đây
sau khi gặp Niệm. Cháu sẽ
dọn dẹp lần nữa.
Đoan Nghi



Ông Thuyên mỉm cười, rồi đưa tay tắt máy café. Khi quay ra cửa, mắt ông bắt gặp trên bàn làm việc của Đoan Nghi một tờ giấy trắng. Trên đó là nét chữ của Đoan Nghi viết tên ba thành phố và những dấu hỏi, những đường mực ngang dọc nối tiếp giữa tên ba thành phố đó.

Lắc đầu, ông Thuyên đi ra cửa.

Một ý nghĩ. Vừa thoáng đến đã trở thành quyết định. Ông Thuyên quay lại phòng làm việc, nhấc điện thoại lên, và bấm số của Đoan Nghi. Ông chờ chuông điện thoại reng nhiều lần, rồi giọng nói quen thuộc được thu âm của Đoan Nghi yêu cầu để lại message ngắn. Sau tiếng bíp, ông Thuyên chậm rãi nói vào máy thu âm điện thoại của Đoan Nghi:

- Nghi này, chú đã tắt máy café. Cám ơn cháu. Ngày mai và Chủ Nhật cháu sẽ không cần vào phụ chú. Chú sẽ không vào làm việc cuối tuần này. Chú muốn nghỉ ngơi và đưa cô ra ngoại ô chơi. Chú có vài điều cần bàn với cô. Khi trở về, chú sẽ chia quyết định cùng cháu. Tuy nhiên, chú có thể chia cùng cháu trước điều này, nếu cháu, và Niệm nữa, có cần một người đở đầu để cả hai được tiếp tục ở đây thụ nghiệp, thì chú sẳn sàng. Trước đây chú ngại vì sức khỏe yếu kém, làm cô lo. Nhưng tối nay chú phát giác ra, làm việc cùng Nghi là một niềm vui. Nếu Nghi có thể phụ chú một tay tại văn phòng, thì chú tin cô sẽ đở lo cho sức khỏe của chú. Chiều mốt Chủ Nhật, Nghi và Niệm ghé nhà cô chú ăn cơm nhé. Mình sẽ bàn thêm chuyện này. Chúc Nghi và Niệm một cuối tuần vui.

Sau khi để message cho Nghi, ông Thuyên gọi về nhà. Xong, ông đi ra cửa, tắt đèn và bước ra ngoài.


oOo


Thuyên rảo bước về nhà với niềm vui thật quen thuộc và cận kề của rung động hạnh phúc khi nhớ đến sự ngạc nhiên qua giọng nói của vợ mình, lúc chàng cho hay sẽ về sớm để mời nàng dùng bữa cơm chiều tại nhà hàng nhỏ bé thuở hai người mới yêu nhau, khi còn là sinh viên.


oOo


Trong cơn lạnh của buổi chiều cuối đông, có một điêu khắc gia nhận thức ra mùa xuân của sáng tạo đang trở về. Rất thật. Giữa con tim.



npn



Image


12352




Image
minh họa của Đinh Trường Chinh, 10-19-2013
để tiễn Nguyên Nhi về bến bờ hải đăng



b ế n- b ờ- h ả i- đ ă n g

____________________________________________________________________________


của anh Nguyên Nhi & Phạm Chi Lan
họ thất lạc nhau, 9-21-2009
họ tìm lại nhau, vĩnh viễn, 10-18-2013
4 năm...
và 27 ngày...



1.
Người đàn ông ngồi nhìn những cơn sóng đập vào ghềnh đá dưới chân ngọn hải đăng.
4 năm...
và 27 ngày...
Anh không đặt niềm tin vào một phép mầu ảo vọng - ngọn hải đăng sẽ lại lóe sáng.
Anh không trông mong... không chờ đợi...
Anh biết, chắc chắn sẽ là như thế...
còn lại đây tiếng sóng mang mang
bạc đầu biển
thương ai đầu biển bạc
khi em mở một vòng tay bát ngát
anh về làm con sóng bước loanh quanh
*


2.
Người đàn ông nằm xuống trên ghềnh đá, ngước mắt nhìn lên ngọn hải đăng đã tắt.
4 năm...
và 27 ngày...
Anh nghe thân thể mình lạnh dần theo thủy triều dâng.
Anh nghe tim mình ấm thêm tương phản với cái lạnh của thịt da.
Anh không nôn nao... không mời gọi... không trốn chạy...
Anh biết, chắc chắn sẽ là như thế...
còn lại đây sự thanh thản của những giọt nước mắt
trong đêm dịu dàng em
còn lại đây sự bình an của hơi thở
trong đêm ngọt ngào em
*


3.
Người đàn ông đứng dậy, và thanh thản bước trên sóng nước,
về phía ánh đèn ngọn hải đăng vừa sáng lại
đưa đường
cho mỗi riêng anh...
thời gian biêng biếc ánh sao
như đêm hè xanh ngắt
trong ta chưa nguôi buổi đầu
**
4 năm...
và 27 ngày...


4.
Tôi vui... và trống vắng!
Không tiễn biệt, cũng chẳng chia tay.
Không tiếc nuối, nhưng thiếu thốn.
Và tin - ngọn hải đăng bây giờ đã có người gác dan chăm sóc -
chắc chắn sẽ là như thế.
Từ đây...
4 năm nữa...
400 năm nữa...
mãi mãi...
chuyến xe buýt đi không về không
băng đá trống không
lòng tôi đầy ắp
lẽ nhiệm mầu của người vắng mặt
*



* thơ Nguyên Nhi
** thơ Phạm Chi Lan



npn





13255




Image

t r á i -t i m , -v à -
C O N -Đ Ư Ờ N G -T R Ư Ớ C- M Ặ T

____________________________________________________________________________


Bạn tôi,

Có một lần nói chuyện trong vòng thân hữu về những sinh hoạt cộng đồng, tôi nêu ra một thí dụ rằng tôi có thể thích ăn phở có giá trong khi bạn có thể thích ăn phở không giá. Và đặt câu hỏi tại sao khi sinh hoạt chung với nhau, chúng ta cứ bắt buột phải làm giống nhau, nghĩa là tôi cứ muốn bạn phải ăn phở có giá giống tôi, và bạn muốn tôi phải ăn phở không giá như bạn. Tại sao chúng ta không nhìn nhau ở điểm tương đồng là chúng ta cùng thích ăn phở, mà cứ nhìn nhau ở những điểm khác biệt như... kẻ ăn có giá, người không?

Khi bước vào đại học, hay khi bước vào đời, chúng ta có nhiều con đường phải lựa chọn. Vào đại học thì phải học ngành gì, để kiếm việc lương cao hay để học những gì mình thích thú. Vào đời thì cái gì quan trọng nhất, công ăn việc làm, gia đình, tình yêu, hôn nhân, sinh hoạt cộng đồng, hay tương lai đất nước.

Dù bạn chọn con đường nào đi nữa, tôi nghĩ bạn cũng mong có những người thân thương cùng đi với mình trên con đường đó. Trong môi trường học đường điều đó dễ xảy ra, chọn cùng ngành, cùng giáo sư, cùng lớp, cùng sinh hoạt báo chí văn nghệ.

Nhưng khi ra trường, chia tay để bước vào đời, mỗi chúng ta bắt đầu bước vào những ngã rẽ riêng biệt. Đứa làm bác sĩ luật sư kiếm tiền như nước, đứa đi dạy xa xôi, đứa đi học tiếp, đứa lấy chồng ở nhà nuôi con, đứa đi làm việc thiện nguyện cho lý tưởng. Từ đó liên lạc vơi dần, có khi mất hẳn.

Nhu cầu sinh sống đưa chúng ta xa nhau, trong cuộc đời. Và nếu chúng ta không cố gắng giữ một mối dây liên hệ, chúng ta tự làm chúng ta xa nhau, trong tim. Có khi mất nhau luôn vĩnh viễn, dù sau này có gặp lại nhau.


Bạn tôi,

Vào đời, mỗi chúng ta sẽ học những kinh nghiệm riêng vì con đường ta chọn. Từ những kinh nghiệm đó, chúng ta gạn lọc đủ thứ... bạn bè, xe nhà, trường học cho con, hội đoàn nào để sinh hoạt, việc nghĩa nào để góp công góp sức. Rồi không sớm thì muộn, chúng ta sẽ đi đến sự đặt giá trị của riêng chúng ta cho từng điều (hay người) chúng ta đối diện, chứng kiến hay sinh hoạt.

Ở đó, sau này khi gặp lại nhau, là thất vọng trong nhau, là bẽ bàng tao ngộ. Đứa làm cô giáo trách người bạn luật sư chỉ lo kiếm tiền mà chẳng hề nghĩ gì đến tuổi thơ như đã cùng chia sẻ khi ra trường mười năm về trước, không hề biết rằng người bạn luật sư đó đang âm thầm gây quỹ cho các trẻ em mồ côi bên Việt Nam. Thằng dấn thân đấu tranh chê việc đứa đi làm việc thiện nguyện ở các trại người Việt tị nạn vượt biển là không thiết thực, chỉ giải quyết ngọn mà không giải quyết rễ. Kẻ đi bán địa ốc cho rằng người sinh hoạt cộng đồng là ngu, rằng sinh sống bên này phải lo kiếm tiền trước đã mới gọi là thức thời.

Vì chúng ta đặt giá trị của mỗi chúng ta lên nhau, nên chúng ta thất vọng lẫn nhau. Và vì chúng ta đi đến những kết luận về nhau, nên chúng ta mất nhau.


Bạn tôi,

Hôm nay ngồi viết những giòng chữ này gửi bạn, tôi đã hai mươi năm xa quê hương. Và mười lăm năm rời xa khung viên đại học. Những cay đắng ngọt bùi tôi trải qua, chắc chắn là khác biệt, nhưng cũng chắc chắn là không nhiều hơn những người cùng lứa tuổi của tôi. Và những mất mát trong cuộc đời tôi, cũng thế.

Từ đó, tôi chọn cho mình một con đường. Đường đến anh em. Đường đến bạn bè. Như nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã viết.

Từ đó, tôi biết tôi thương mỗi thằng bạn thân của tôi hơn những điều tôi phải chấp nhận ở nó, dù nó có gàn bướng đến bao nhiêu đi nữa. Tôi cần sự có mặt của mỗi đứa hơn là tôi cần những điều tôi muốn nó phải giống như tôi, mà không hiểu sao nó lại không giống được, như đam mê thơ văn sáng tác. Tôi quí mỗi đứa ở những điều nó làm mà tôi làm không được, như dấn thân cho một lý tưởng, cặm cụi làm một program về bộ chữ Việt Nam, chạy bộ đường trường 26 dậm.

Từ đó, tôi chỉ mong sao được từng thằng bạn đó cho mình có mặt trong cuộc sống cũa mỗi chúng nó... dẫu chỉ qua thăm nom hằng ngày, qua giúp nhau dăm điều nhỏ nhặt, qua những sinh hoạt chung khi có thể. Miễn sao là tôi có thể có mặt cho từng thằng bạn mình, khi mỗi tên cần những gì mà khả năng tôi có thể làm được. Như phụ thằng bạn dấn thân làm một đêm văn nghệ đấu tranh. Như thức suốt đêm cùng thằng bạn yêu âm nhạc để hát những bài ca cùng thích năm xưa. Như tìm dùm cho thằng bạn khác dăm bài thơ văn xưa để nó dạy lại cho các em học sinh tại trường Việt ngữ. Ở đó, tôi nhận được từ bạn tôi nhiều hơn tôi trao đi.

Và tôi ao ước sẽ có một ngày, tôi sẽ được ngồi cùng những tên bạn thân tóc đã bắt đầu bạc đó để hát cho cả đám cùng nghe một bài hát về tình bạn của chúng tôi...

qua đi mùa đông, và một lần con tim khốn khó
sẽ thấy đời còn nhiều gắn bó với vui buồn
đôi môi cằn khô cần một lần xanh tươi tiếng hát
giấc ngủ cần ngọt ngào bóng mát của yêu thương
đời có đổi thay, có chia xa hay xum vầy
đôi môi vẫn nói tiếng yêu thương nầy

qua đi mùa đông, và một đời tranh đua tính toán
ánh mắt cần dịu dàng ánh sáng của nắng hồng
đôi tay thờ ơ cần một niềm tin yêu ấp ủ
nước mắt nhòa một lần cũng đủ niềm hoài mong
ngày có vắng im, ân tình rồi như cánh chim
nhưng ta vẫn mang mặt trời trong tim

khóc than chi phút chia ly
những ưu phiền rồi cũng theo mây bay đi
sống bên nhau qua hết ngày dài buồn đau
hãy yêu thương nhau
bằng những ánh nắng mai ban đầu

mai đây vàng phai, cần một niềm tin khi nắng úa
sẽ nhớ về ngọt ngào của thuở mới bắt đầu
con tim già nua lại một lần vui như nắng mới
lúc nhớ lại một lần bước tới gần bên nhau
ngày có chóng qua, cho dù đời bao xót xa
nhưng ta vẫn mang mặt trời trong ta...


Có khi, ngày đó xảy ra, lúc tóc trên đầu mỗi đứa đã bạc trắng.
Có khi, ngày đó sẽ không bao giờ có thật. Nhưng không sao, bởi đôi khi,
hạnh phúc là có được một giấc mơ để thực hiện, chứ không phải là thực hiện được một giấc mơ.

Bạn đồng ý chứ, bạn tôi?



1995


npn





16155




Image

t h ơ- c h u y ể n- n g ữ ,
g i ữ a-đ ơ n-g i ả n-v à-k h ổ-s ở

____________________________________________________________________________




người bạn gửi dăm bài thơ. đọc, nghiệm, cảm nhận và khởi hứng thử dịch trong đầu vài đoạn. khi có giờ tịnh lặng, ngồi xuống đọc lại câu cuối của bài thơ, theo thói quen, trước khi bắt đầu gõ chữ - tôi lái xe đâm vào một cánh rừng mùa thu đầy máu. hưmmmm....

dịch theo kiểu ‘đọc sao dịch vậy’ - i drove the car crashing into an autumn forest full of blood. xong! đơn giãn! dễ ẹt! ậy ậy... trục trặc chút, nhưng rất nan giải - cánh rừng trong nguyên tác tiếng Việt nghe nên thơ quá mạng, trong khi autumn forest chỉ là rừng thu thôi... thế còn cánh, làm sao đây? small forest, yuck! thin forest, yuckier! ah!!!... thicket.

lại nữa, đầy máu - full of blood (đọc sao dịch vậy). hay tác giả muốn nói rừng thu lá rụng đầy màu đỏ ối, như máu tràn lan, bloody autumn forest. hoặc ý tác giả là vì đâm xe vào tự tử, tài xế bị chấn thương, máu tung toé và loan đầy cánh rừng - bloodied autumn forest. thay một dạng của từ bloody qua bloodied, ý xa cả vực. cả hai chữ này rất tượng hình, nhưng tượng hình không đồng nghĩa với gây ấn tượng. ví như coi phim chiến tranh. cảnh nhà tan cửa nát, đường phố hoang tàn, giáo đường sụp đổ rất hình tượng. nhưng cảnh quay gần một em bé gái ôm con poupée mất đầu, hát nho nhỏ bên xác mẹ là ấn tượng ở mãi trong tâm khảm. khổ chưa.

đó là chưa kể trường phái lãng mạn (tạm gọi vậy). hình ảnh cánh rừng mùa thu đầy máu được cảm nhận thành từng chiếc lá đỏ rụng, là từng giọt máu ứa ra, khi lưa thưa ,khi đầy kín bầu trời, khu rừng đẹp rực rỡ nhưng như đang hấp hối. chỉ có chết dỡ thôi, vì tôi thuộc vào trường phái này, nhiều hơn là ít.

đoạn trước đó, có câu cuộc đời không cần hẹn. hiểu sao đây? hứa hẹn hay hẹn ước - promise? hoặc hẹn hò hay hẹn giờ - appointment? đọc thêm vài câu sau tôi sẽ đóng vai chiếc kim đồng hồ, có tính cách thời gian, mình cảm nhận là hẹn hò vậy. rồi còn điều ảo dị lấp lánh - glimmer, khác với lóng lánh, glitter.

không lẽ bắt điện thoại lên gọi tác giả hỏi hắn, mỗi câu, mỗi chữ. một lần. vài lần. rất nhiều lần. đó là có quen biết tác giả. nếu không quen biết, hay tác giả đã khuất, thì sao nữa? lại khổ.

tôi chỉ chia sẻ thơ mình cảm dịch khi thấy tương đối hài lòng với 3 yếu tố - chuẩn với nguyên từ của tác giả, trung thực với cảm nhận của mình khi đọc bài thơ nguyên tác, và chung thủy với phong-cách-riêng của tác giả mà tôi nắm bắt được. yếu tố cuối là yếu tố tuyệt đối của tôi với chính mình. dịch một bài thơ của Thận Nhiên, tôi muốn phản ảnh được cái gai-nhám-chữ và trầy-trụa-ý của ngôn từ Thận Nhiên. người bạn tác giả của tôi lái xe đâm vào một cánh rừng mùa thu đầy máu làm thơ trong tranh, và vẽ tranh trong thơ. thơ hắn lộng lẫy màu sắc nhưng không kiêu sa, không nhiều hình tượng nhưng đầy ấn tượng, và đẹp như một giọt máu đỏ nhỏ vào ly nước trong lạnh băng, một trạng thái an bình đầy sắc bén.

hai đoạn văn cảm dịch bên đưới, tôi ấn tượng hắn trong bài thơ nguyên tác, rồi vẽ hắn vào bài thơ chuyển ngữ...

và một kết luận riêng - không có một bài thơ chuyển ngữ nào đúng nhất, hay nhất, hoặc tuyệt vời nhất. một bài thơ dịch hay chưa hẳn là một bài thơ dịch chuẩn. Rabindranath Tagore chia sẻ ông đã không hài lòng khi tự dịch (translate) chính thi phẩm của mình qua Anh ngữ (GitanjaliThe Gardener). ông đã phải sáng tác lại (re-written) các bài thơ của mình qua Anh ngữ để đạt được một mức độ ưng ý tương xứng với các bài thơ nguyên thủy.

cuộc chơi sáng tạo hết mức nào cũng đòi hỏi một sự nghiêm chỉnh - đón nhận, cảm nhận, trắc nghiệm và chia sẻ. nhạy bén, nhưng không hấp tấp. thận trọng, nhưng không rụt rè. và tự tin trong tự tri.


____________________________________________________________________________


chỗ trú

đêm chật. chỗ trú của con mắt sau mưa. mặt đường phơi đầy những trái tim trầy xước... tôi cần một chỗ trú để giấu thời gian. hay có lẽ cái tôi cần chôn là những gì đang hiện diện trên chính mình. tôi muốn được tái sinh bằng một hình thái và khả năng khác. cuộc đời không cần hẹn. tôi cần những chỗ trú mới được dựng lên như trong vở kịch được trộn đổi nhân vật và nơi chốn. tôi sẽ đóng vai chiếc kim đồng hồ treo giữa vực. nhìn xuống là đêm.
...

buổi sáng. tôi nhận ra mình là một động vật mất thăng bằng, một thực vật mọc xéo trên mả. sự sống đứng mạnh trên xác chết. nếu không có cánh tôi vẫn muốn được tái sinh thành loài bò sát nhiều màu đi tìm những điều ảo dị lấp lánh. thành phố là chỗ trú mở cửa sớm. tôi lái xe đâm vào một cánh rừng mùa thu đầy máu.

đinh trường chinh




sanctuary

night confining. sanctuary of my eyes after the rain. streets laying bare hearts lacerated... needing a refuge to conceal time. or maybe needing to bury what existed upon me. wanting a rebirth as a different form and attribute. life requires no appointment. needing newly erected sanctuaries similar to roles and scenes switching in a play. i will portrait a clock’s hand suspended between an abyss. peering downward, the night.
...

morning. recognizing myself an off-balance creature, a sprout slanting above a grave. life stands stoutly atop corpses. even if wingless i still would wish to reincarnate as a variegated reptile searching for glimmering delusions. the city is a sanctuary with early-opened doors. i crashed my car into an autumn thicket of hemorrhaging foliage.

rendered to English by
npn



artworks: Chinh Trường Đinh


21745




Image

t h ơ- T h ậ n- N h i ê n
-

____________________________________________________________________________




Năm 1999, gia đình VHNT-LM họp mặt lần thứ 2 tại Dallas. Trong bài viết lưu niệm lần đó, tôi đã viết về Thận Nhiên như sau:
Rồi có Thận Nhiên đọc thơ. Tên bạn này của tôi, chỉ có một vài lần gặp, mà như nối khố. Có thể nói trong đám thân hữu Ô Thước, Nhân là tên nghèo nhất - từ công ăn việc làm, sự nghiệp công danh. Gia tài duy nhất mà hắn có, là thơ. Và bạn hữu. Nhưng hắn đến với thơ như nhập cuộc tử sinh. Hắn đến cùng bạn hữu như một trang hảo hán. Có bao nhiêu, hắn cho hết. Dốc óc, cạn hồn. Nhìn hắn và nghe hắn đọc thơ, tôi thấy hắn đang rọc ngực mình cầm trái-tim-thơ ra trao cho từng người. Thật hào sảng. Ở đó, hắn giàu có hơn chúng tôi, khi hắn-là-hắn, lúc hắn-là-thơ.

Chiều nay, hơn 15 năm sau, đọc lại, vẫn thấy đúng, về con-người-Thận-Nhiên. Riêng cảm nhận của tôi về thơ của Thận Nhiên?

Thơ Thận Nhiên không ẩn ngữ, lại càng không sáo ngữ.
tôi ném hòn cuội
như Thượng Đế ném tôi
một đường bay dài ba mươi bảy năm biền bìệt
không định hướng, khứ hồi
chiều nay rơi xuống mặt xa lộ nghẽn xe này
lóa mắt vô vàn những mặt trời đa giác


Ngôn từ của Thận Nhiên trực diện với cảm giác, và cảm xúc.
buổi chiều
rũ rượi tiếng hát
rũ rượi thơ
chìm mưa
sụp lạy cuộc đời cho trái tim mềm mại


Gai nhám, nhưng không hằn học.
trong cơn mơ hung bạo
cào nát mặt đêm
khai hoang cánh đồng tăm tối chưa dấu chân người
bội thực những con chữ buồn buồn
khát đắng lòng nhịp co thắt trên mặt nệm


Trần trụi, nhưng không trần tục.
có nhiều khi tôi nghĩ về chuyện đó
trên đầu mọc cây dù màu xanh sặc sỡ
tôi chạy thật nhanh
rồi lao phóng xuống vực
cây dù sẽ bung ra
tôi chao lượn trên vô số thảo nguyên
tôi bay là đà qua biển và qua thế giới
bay qua vô số mùa màng
phơi phới lẫn vào những bông tuyết trắng
rồi đáp xuống đỉnh núi tây tạng hay vỉa hè new york
rồi đứng ân ái
rồi cúi xuống hôn lên vú người đàn bà cần che chung cây dù màu xanh sặc sỡ


Càng về sau này, càng bước xa thử nghiệm, đến với thực nghiệm, và ở lại cùng xác nghiệm.
trên mặt bàn bề bộn
những âm thanh rời
lặng lẽ chìm xuống
ở một điều chưa kịp nói
chưa kịp hình thành mà không dưng rạn vỡ


Càng về sau này, càng đa giác, nhưng những góc nhọn đó phản ảnh và chuyên chở những đường cong lôi cuốn của niệm ý... nhạy bén... và ngoạn mục.
có lúc thế giới dừng lại — như một ‘frozen world’
duy nhất một mình tôi chuyển động
tôi bước qua, dừng lại, quan sát
từng lỗ chân lông của mỗi con người
không ai hiểu thời gian đã ngưng
cho đến khi tôi ho lên một tiếng làm hiệu
kỳ diệu chưa
trái đất khởi động trở lại

từng đoàn người bước qua phần mộ của mình



____________________________________________________________________


Vài bài thơ của Thận Nhiên mà tôi rất thích.


thơ không đặt tựa #1

buổi chiều sũng nước
bài thơ đỏ như màu hoa
như đốm lửa cháy lặng lẽ dị thường

tôi hoài thai nó trong một căn phòng không cửa sổ
cái chụp đèn tượng hình nấm độc
lãnh đạm soi tôi
tôi đấm ngực ba lần – làm dấu thánh
tắt đèn cố dỗ giấc ngủ
bài thơ dồn tôi tận cuối giấc mơ
trổ gai, đâm tôi chảy máu

tang lễ cử hành vào rạng sáng tinh mơ
tôi ném vào huyệt mình đóa hoa đỏ lửa
và khấn
hãy tàn rữa như bụi tro…

tôi khai sinh bài thơ mới trên đường về
những mũi nhọn đâm tôi chảy máu lúc gieo chữ cuối…


Bay lên...

Chiều đó địa cầu có thêm một đại dương mới. Anh lặn xuống đáy nước xanh. Anh rủ em bơi ra xa ngắm nhìn. Những tia mặt trời còn đọng lóng lánh trên vảy lưng các loài cá lạ. Ở chỗ bập bềnh sóng, em hôn anh. Nụ hôn đỏ. Môi san hô. Tay em thắp lửa cho một cầu vồng phía cuối chân trời.

Đêm đó, bầu trời có thêm nhiều thiên hà mới li ti phát sáng kỳ dị. Nhiều hạt bụi sao rơi trên cỏ. Có hạt bám lên da em. Có hạt đậu lên quần jeans xanh bạc gối. Em rủ anh lên tháp chuông cao nhất của thành phố, tập bay. Em chao lượn giữa các hồi chuông, và bông tuyết. Những bông tuyết mịn xốp, cuối mùa, rơi lang thang. Không gian tinh khiết và dịu dàng. Dang tay, dang tay, dang tay. Bay lên cao, Bay lên cao nữa. Gió nhẹ nhàng trên cao.

Chúng ta bay lượn quanh thành phố lấp lánh ánh đèn. Rồi ra ngoại ô. Lẫn vào các cụm mây thấp ngang ngọn đồi. Những gốc thông nghiêm cao trầm mặc. Em đòi ngừng lại trên nông trại ngó lũ bò bình yên nhai cỏ. Rút cọng rơm trên nón thằng bù nhìn bên dòng nước lặng lẽ trôi. Không một tiếng côn trùng. Chỉ có gió.

Người ta trồng cam trên các cánh đồng dọc theo xa lộ. Những trái chín rực ánh sáng. Anh biết, đó là thứ ánh sáng của các giấc mơ tự tắt. Chúng cháy nhiều lần trong đêm. Có lần anh đặt chúng trên tay. Chớp lóe. Những giấc mơ thơm mùi lá.

Anh gỡ tiếng chuông lạc bầy bám trên tóc em. Tiếng chuông cao run rẩy lạnh. Em bảo: Chuông ơi đừng sợ, hãy về với mẹ. Đinh đoong... Đoong đinh... Những tiếng chuông ánh màu bạc lung linh bay đi xa xa.

Nhớ không em? Mình đã dừng lại trên một mái nhà, lắng nghe. Cuối đêm, có hai đứa bé chào đời. Mọi đứa bé chào đời cuối đêm rất thánh đều là hài đồng máng cỏ. Tiếng khóc chúng màu lửa nến, trong vắt. Em làm dấu thánh chúc phúc. Anh lóng cóng, hổ thẹn làm theo. Em tin Chúa, anh tin em. Chúa có mặt nơi đó.

Em bảo anh nhặt lên một chiếc lông vũ lấm lem bụi đất. Một mảnh xanh biếc mơ hồ. Như bụi sao. Rơi từ túi áo em. Chúng ta đã bay, một lần, mất biệt. Trên bầu trời đêm một thành phố nào đó. Một thành phố. Một giấc mộng hoang đường.

Anh thấy một mặt trời rực lòa chìm giữa biển lúc chưa rạng sáng.


Những dự cảm ở yên

em hát về khát vọng
thanh xuân và tình yêu
về những kẻ mộng mơ cuối cùng trên mặt đất

trên mặt bàn bề bộn
những âm thanh rời
lặng lẽ
chìm xuống
ở một điều chưa kịp nói
chưa kịp hình thành mà không dưng rạn vỡ

ngoài trời
mưa nhỏ chút thôi
lắc rắc chút thôi
trong mắt trên tay trên ổ tóc rơm
trên cơn điên huyên náo mà bé bỏng
một cành khô đâm chồi lên bức tường trước mặt

nương náu chút thôi em
cái đẹp rực rỡ mà vô nghĩa
khoảnh khắc quên đi thực tại làm người
thế giới này suy tàn, thời đại này dã man
nhịp thở sinh thể này dần đuối
trốn thôi em

bài thơ anh bắt đầu như thế
kết thúc như thế
nó chỉ là con kiến bò quanh không gian đêm buồn bã
rồi đứng lại

ngo ngoe râu ...



và bài thơ này, đọc lại sau nhiều năm, như một dự báo nghẹn câm…

tôi chưa thấy biển

sinh ra nơi đồng bằng và lớn lên ở núi
biển ở đâu
tôi chưa từng thấy biển
đi qua nhiều con sông
chiều mênh mông sông mưa bạc trắng đất trời
tôi qua bờ thấy sông bé
lại biển ở đâu

mẹ bảo biển trên lòng bàn tay con người
tôi ngửa tay tìm biển
lòng tay hoang vu
áp tai vào ngực mẹ
tôi nghe sóng dội rì rào

tôi thành kẻ chợ
về sống trong lòng phố xá
tôi chưa thấy biển mà bỏ xứ đi xa
đi về phía đông - cao ốc chắn đường lên núi
mặt trời mọc rồi mặt trời lặn
bay qua đại dương thấy biển nhỏ như sông
tôi về quê
hoang mang bóng chiều nắng rọi
mẹ đã qua đời
biển không nằm trên lòng bàn tay con người

biển ở đâu?



npn



artworks: chân dung Thận Nhiên, của Chinh Trường Đinh


21974




Image


h ạ n h- p h ú c- t r ầ m . . .

____________________________________________________________________________




có rất nhiều điều tôi chưa hề biết
như làm sao giữ hạnh phúc trong tay
nhưng có một lần đã từng yêu quá... thơ Nguyễn Đức Phùng



riêng anh Phùng Nguyễn & Quỳnh Loan, một năm...



Sau một thời gian khá lâu không liên lạc với nhau, anh Phùng và tôi lại nói chuyện với nhau nhân bàn thảo về đóng góp một bài thơ dịch cho Da Màu EZine. Lúc đó mới biết anh Phùng “tái giá” và “di cư” (chữ của anh) về miền Đông Bắc nước Mỹ. Nghe giọng của anh lúc đó vẫn còn nhiệt tình, và pha thêm nét trầm tỉnh. Ngạc nhiên hơn, với riêng tôi, trong tiếng cười của anh qua điện thoại, tôi cảm nhận niềm hạnh phúc. Cảm nhận này ở lại với tôi nhiều ngày sau lần nói chuyện đó.

Vài tuần sau tôi, lại nói chuyện với anh trên điện thoại. Trước khi chấm dứt, tôi nói tôi có món quà cưới rất muộn chia sẻ với anh, nhưng chỉ với anh thôi. Tôi dặn anh đừng cho Quỳnh Loan biết, vì tôi chưa hề có lần gặp chị, nghĩ không nên vì ngại có khi thất thố. Tôi chờ anh hứa xong, tôi đọc cho anh nghe một đoạn văn anh viết năm xưa:
Bây giờ thì cái ước muốn bỏ đi xa đã có thể thực hiện. Anh nghĩ đến cái thành phố xa lạ ở cái tiểu bang rét mướt nơi anh sẽ đến. Ở đó không biết có lạnh lắm không? Ở vùng Cali ấm áp này đã lâu, anh không có nhiều cảm tình với xứ lạnh, nơi mà mỗi khi ra đường lại "lù lù một đống tôi" như một nhà văn đã diễn tả… Rồi thời gian và khung cảnh mới sẽ chữa lành những vết thương đã có lần rướm máu. Rồi anh sẽ cởi bỏ bộ da nhím xơ xác, bước ra khỏi cái hang ổ chật hẹp. Ðể tìm lại mùi hoa hồng buổi sớm và dạ lan buổi đêm. Ðể -- biết đâu -- trái tim lại một lần mở ra đón nhận một cuộc tình mới, để phần đời còn lại của anh bớt trống trải, cô đơn. (1996)

Đọc xong, tôi nói với anh:
- Nguyên rất vui mừng trái tim anh Phùng lại một lần mở ra đón nhận một cuộc tình mới, để phần đời còn lại của anh bớt trống trải, cô đơn.

Anh lặng thinh khá lâu (rất hiếm hoi khi anh cùng tôi trò chuyện), rồi anh nói:
- Nguyên thiệt tình... lúc nào cũng là Nguyên.
Và anh cười giòn qua điện thoại, chút bẽn lẽn (lại càng hiếm hoi hơn), tràn đầy thân tình.

Anh Phùng thiệt tình... lúc nào cũng là anh Phùng... hai mươi năm trước... vài năm trước đây... một năm trước đây... và hôm nay.

Chỉ khác là, tôi biết anh biết, anh ra đi, để lại niềm hạnh phúc trầm cho một người,
trong một người,
riêng một người,
và chỉ có một người trọn đầy cảm nhận,
đến hết phần đời anh còn lại.



npn


chân dung Phùng Nguyễn của Đinh Trường Chinh



22187 top -
s á n g t ạ o , v à d ò n g s ô n g . . .
1 ... 3, 4, 5, 6, 7
_______________________________________________
Ru Cho Trái Cấm Rơi Vào Môi Em - thơ - Hoàng Vũ Luân _______________________________________________

Image

lời ru chuyển gió gọi trăng
đọng vào trái cấm
vĩnh hằng men yêu
gió xuân tỉnh giấc cô liêu
gọi môi em chín
mấy chiều rụng rơi

xem tiếp...

_______________________________________________
Lá Thư Không Gửi - văn - Thúc Sinh _______________________________________________

Image

Cái nóng khủng khiếp cháy da làm tôi lại nhớ về em. Tôi nhớ lần đầu tiên gặp em ở Biên Hoà. Nhớ buổi trò chuyện không quá sáu mươi phút, nhưng em đã nói với tôi rất nhiều điều, những ước mơ rất đáng yêu...

xem tiếp...

_______________________________________________
Còn Đây Câu Nói Yêu Em - nhạc - Tôn Thất Niệm _______________________________________________

Image


xem tiếp...

_______________________________________________
Still Life - tranh - Ngọc Thể _______________________________________________

Image


xem tiếp...