THƠ........TRUYỆN / TÙY BÚT......TRANH ẢNH.......NHẠC / GHI ÂM........ĐỘC THOẠI......TUYỂN
E-CAFÉ........HOA THƠM CỎ LẠ.......CHUYỆN PHIẾM.......NỮ CÔNG / GIA CHÁNH.......HỎI / ĐÁP







Image

h à n g .r à o

____________________________________________________________________________




Tự dưng mà có một niềm vui trong lòng khi tôi nhìn Du đang ngồi trước mặt mình. Hoàng Trường Du. Du của mười tám năm về trước, một đứa bé chưa đầy tám tuổi, mồ côi, lang thang bên vỉa hè của thành phố Nha Trang, được cha mẹ nuôi người Thụy Sĩ đem về chung sống. Du của những tháng ngày cách đây gần một năm đã sống cuồng hoang phung phí khi được biết mình mang bệnh trầm kha, sau một lần ngã bệnh, mà bác sĩ lúc đó chỉ cho ba tháng để sống. Du của đôi tay trên phím dương cầm, sắp là thủ khoa của trường Quốc Gia Âm Nhạc tại Paris đã bỏ ngang để lao đầu vào rượu đêm thuốc sáng, khi hay mình mang trọng bệnh. Sau một lần gặp và quen nhau tình cờ ở một quán nhạc, Du và tôi thành bạn thân. Du đã nghe lời khuyên của tôi qua làm việc thiện nguyện ở các trại tị nạn hẻo lánh ven biên giới Thái Lan và Việt Nam. Bây giờ Du đang ngồi với tôi, sáu tháng sau lần cuối cùng gặp gỡ. Du qua thăm tôi lúc này vì hai đứa làm việc không xa nhau lắm. Du ở Thái Lan, tôi ở trại cấm Chimawan. Tôi hỏi:
- Mày còn chơi piano không Du?
- Hết rồi.
- Nếu có dịp, mày chơi mấy bài tụi mình thích cho tao nghe, được không?
- Ừ.
- Sức khỏe của mày bây giờ ra sao?
- Tao còn sống đến hôm nay cũng là chuyện lạ.
- Vì ăn uống điều độ phải không?
- Vì vui.
Rồi Du đứng dậy bước về phòng ngủ và đặt lưng lên chiếc giường tôi kê riêng ra cho Du. Tôi không ngạc nhiên với lối trả lời cộc lóc của Du. Trái lại tôi hiểu Du nhiều hơn vì vậy. Và thấy vui hơn. Đem hai tách trà chúng tôi vừa uống vào nhà bếp để rửa xong, tôi vươn vai bước về phòng ngủ. Và tôi thay đồ trong bóng tối. Vì lúc đó Du đã ngủ thật say.

oOo

Khi thấy Du và tôi bước vào cổng trại cấm, các em chạy ùa ra ôm chầm lấy chúng tôi reo vang:
- Thầy Nhân đến! Thầy Nhân đến! Có thầy mới nữa!
- Good morning teacher! How are you?
- Thầy, bữa nay thầy cho thi từ một đến hai mươi bằng tiếng Anh nha thầy.
- Thầy, thằng Dũng hôm qua đánh lộn với thằng Minh. Chút thầy phạt tụi nó nghe thầy.
Tôi ngó qua Du. Lúc đó Du cũng như tôi, quay cuồng với những vòng tay quấn quít nhỏ bé ôm chầm lấy tay, lấy đùi hai đứa chúng tôi. Các em tíu tít như bầy chim buổi sáng. Du nhìn tôi - nét tươi cười trên mắt, trên môi, trong khi tay xoa đầu đứa này, vuốt mặt đứa kia. Chúng tôi bước về phía lớp học. Các em bước theo chung quanh, tung tăng hớn hở. Giữa những tiếng cười của các em, Du quay qua hỏi tôi:
- Mày nghe gì không Nhân?
- Nghe.
- Nghe gì?
- Tiếng con nít cười.
- Mày thấy vui không?
- Vui chứ.
- Nhạc đó, Nhân.
Và chúng tôi bước cùng các em vào lớp học trong khung viên trại cấm. Với niềm vui trong tim. Và trong nhau.

oOo

Xua tay từ chối điếu thuốc tôi mời, Du hỏi:
- Dạo này mày còn viết không Nhân?
- Thỉnh thoảng.
- Khi nào?
- Khi có gì để nói.
- Với ai?
- Với chính mình.
- Mày cắt nghĩa cho tao nghe, đi Nhân.
- Giản dị lắm. Mày thấy trong giới văn chương cũng như âm nhạc đại khái có ba loại người chứ.
- Tại sao là ba?
- Một là viết vì đó là nghề. Hai là những người viết vì đó là nghiệp. Ba là những người viết những gì của mình, về mình, cho riêng mình, mà trong đó có một chút gì, tao muốn tạm gọi trong ngoặc kép, là cho chung.
- Mày nói rõ hơn đi Nhân.
- Mày nhìn vào giới văn chương hay âm nhạc đi Du. Mày thấy có những người chơi nhạc hoặc viết để kiếm tiền ở những hình thức theo thị hiếu, thương mại hoặc quảng cáo. Họ là những người xem đó là một cái nghề. Có những người khác, không chơi nhạc không được, không viết lách không được. Dù đói, dù nghèo họ vẫn sống và phục vụ cho nghệ thuật. Họ đến với nghệ thuật bằng cả một đam mê chết sống. Đó là những người mà nghệ thuật là một cái nghiệp, cái nợ trời đã ban cho.
- Còn loại thứ ba?
- Là như mày chơi nhạc, như tao cầm bút.
- Nhân, ý mày là sao?
- Là mình chỉ sáng tạo khi có điều gì thật sâu trong tâm tư mình muốn nói, muốn chia xẻ với những người cùng tâm tưởng và thao thức. Cho một cái gì chung, bắt nguồn từ con tim cá nhân, nhưng đến khi thành hình, nó đem mình đến tha nhân. Và ngược lại.
- Nhân nè, dạo này mày còn đọc văn chương hay tìm tòi những gì mới lạ không?
- Hết rồi Du. Nhất là phải tìm để học. Hết rồi. Tao chợt nhận ra rằng dạo sau này tao yêu một bài thơ của một em bé tập tành làm thơ bằng tiếng Việt hơn là một cuốn thơ hay nào, nhất là những văn thơ mà khi đọc mình có cảm giác như nó đã không phát xuất từ con tim của tác giả.
Du cười với tôi:
- Và mày bỏ viết. Vì sao?
- Vì tao nhận thấy tuổi trẻ của tụi mình có một khuyết điểm. Là khi được những người đi trước khen thưởng, thật ra chỉ để khuyến khích, thì tự cho là mình hay, mình giỏi. Quên đi rằng mình chỉ mới bắt đầu. Lời khen của các bậc đàn anh đàn chị chỉ là một công nhận mình bắt đầu vững vàng hơn người khác. Thế thôi. Được khen, được giới thiệu, rồi tự cho là mình là một cái chi chi đó, có thớ, và quên đi những bước đầu chập chững ngày xưa. Trở thành ngạo mạn, lớn lối.
Du đưa tay vỗ nhẹ vai tôi:
- Mày cay đắng quá, Nhân à.
- Tao không biết. Không cần biết. Có điều thấy chướng mắt, thế thôi. Ngày xưa tao cũng vậy. Nhưng đến một lúc nào đó tao đã nhận thức ra rằng nghệ thuật và sáng tạo phải đến bằng những rung động chân thật của con tim, không phải từ lòng tự mãn hay từ những cái "tôi" tự khuếch.
- Vậy là mày đã vượt qua được rồi, phải không Nhân?
- Tao đâu phải là thánh. Tao cũng như mọi người, còn tầm thường hơn như vậy nữa. Chỉ có điều khi mình ngồi xuống làm một bài thơ, nghe một bài nhạc, hay đọc một cuốn sách, mình mở rộng lòng ra. Và cảm nhận hay sáng tạo bằng con tim. Và nghệ thuật không còn là những hố sâu tự ái để vượt qua. Mà là những rung động chân thật đang tìm đến.
- Tao hiểu mày, Nhân à.
- Mày hiểu sao, Du?
- Hiểu là người khác có thể viết hay hơn mày, chơi nhạc hay hơn tao. Chỉ khác là mình sống những nốt nhạc mình đang chơi, sống những dòng chữ mình đang viết. Nếu không với cuộc đời, thì ít ra sống thật với chính mình, khi sáng tạo. Hạnh phúc là khi sống được những giây phút như vậy, mình còn đem niềm vui lại cho những người bên cạnh.
Tôi nhìn thẳng vào mắt Du:
- Mày có nghĩ là tụi mình đang khen nhau không Du?
- Không, tao nghĩ tụi mình đang an ủi nhau thì đúng hơn.
- Tại sao mày nói thế?
- Vì hiện giờ chỉ có tao và mày ngồi đây nói chuyện.
Loa phát âm lại vang tiếng gọi lần sau cùng cho hành khách lên máy bay đi Thái Lan. Du đứng dậy bắt tay tôi thật chặt và nói:
- Thôi, tao đi. Ít ra sau chuyến đi này tao biết mình không còn cô đơn nữa.
- Tao cũng vậy.
- Mày ở lại mạnh giỏi nghe Nhân. Và nhớ, mình qua đây là để đi tìm giấc ngủ yên cho cái tâm của mình.
- Mày về Thái Lan cũng vậy. Và cũng nhớ, là tất cả những gì mình đang làm hôm nay chỉ là những bài nhạc chơi chưa xong, những bài thơ chưa viết trọn.
- Cả đời mới trọn, phải không Nhân?
- Ừ, cả đời.
- Thôi, tao đi.
Tôi đứng nhìn theo cho tới khi dáng Du đã khuất sau hành lang ra máy bay. Và tôi biết nếu ngày hôm nay thằng bạn tôi có chết đi vì cơn bệnh, nó vẫn hài lòng. Vì nó đã sống. Đang sống. Biết mình đang sống. Và biết cuộc sống của nó bây giờ đầy ý nghĩa. Ít ra, cho chính nó. Cho hai đứa chúng tôi. Và một số ít người vẫn còn sống âm thầm sau một hàng rào trại cấm ở rải rác quanh đây. Hay ở một nơi gọi là quê hương, với một hàng rào khác, khắc nghiệt hơn, tàn nhẫn hơn. Và hàng rào của cuộc sống họ đã trở thành những hàng rào tâm linh trong lòng những người như Du.
Chỉ khác là họ muốn thoát ra. Mà Du thì muốn phá đi.



(Văn Học, 1988 - chép lại và bổ túc tháng 1, 1996)


npn


.


2634







Vài Ghi Nhận về CD

Trả Lại Cho Anh


của Đào Nguyên





_______________________________________________________________________





Tôi nhận được CD Trả Lại Cho Anh của Đào Nguyên vào cuối tháng 10 năm 2004. Thói quen của tôi khi có 1 nhạc phẩm mới trong tay là nghe qua vài lần để xem mình có ấn tượng đầu tiên gì với nó. Sau đó, tôi để qua một bên, rồi thỉnh thoảng nghe lại, để xem ấn tượng đầu tiên có gì thay đổi, có cảm nhận gì mới, hoặc khía cạnh nào vẫn không đổi thay. Và tôi gạn lọc lại những ghi nhận đó để xem có gì làm tôi muốn chia sẻ về nhạc phẩm đó cùng mọi người. Thường thì, sau khi gạn lọc cảm nhận, tôi không muốn làm điều này, lắm khi chỉ vì nó không hay (hoặc "khác") hơn bao nhiêu nhạc phẩm tôi có dịp nghe qua.

CD Trả Lại Cho Anh, với tôi, thì lại “khác”. Cái “khác” tôi muốn chia sẻ trong bài viết này không nằm trong hiện tại, mà tương lai.

Tôi xin cắt nghĩa.

Tôi không muốn nhắc nhiều đến lời nhạc trong CD-TLCA của Đào Nguyên, vì lời 9 trong 10 bài nhạc của CD này là thơ của nhiều tác giả khác. Điều tôi ghi nhận là Đào Nguyên không chỉ chọn thơ tình yêu đôi lứa như nhiều nhạc sĩ khác. Có bài phảng phất một nhân sinh quan:
vất đi vướng bận tơ lòng
tìm về cõi Tịnh tâm không đêm ngày

(Gió Sương)
Có bài bàng bạc sự trở về với chính mình, rồi hòa nhập mình vào bao la:
mời em trở lại giòng sông xưa
đất trời hiến dâng niềm vui lạ
một góc vườn có cả vũ trụ
một buổi chiều ôm trọn thiên thu...

(Giòng Sông Xưa)
Có bài đưa ra một hình ảnh thật giản dị, nhưng làm ta bàng hoàng với cái giản dị đó:
chiều không em tôi như cây đàn trong bóng tối
lặng yên
chiều không em, trong mắt nghe hạt muối vỡ trăm miền
chiếc lá vàng khô, lao đao...
chiếc lá vàng khô, lao đao...

(Chiều Không Em)
Ba thí dụ đủ để bạn đọc nhìn ra cái "khác" trong sự lựa chọn những bài thơ để phổ nhạc của Đào Nguyên.

Tôi cho rằng quan trọng hơn sự lựa chọn thơ, là khía cạnh nhạc của Đào Nguyên.

Trong thời gian gần đây, có quá nhiều bài nhạc, và nhạc sĩ, chuyên phổ thơ. Có nhiều khi sáng đọc một bài thơ mới đăng trong một diễn đàn nào đó, trưa đã có người phổ nhạc gửi lên. Nhưng có quá nhiều bài nhạc như thế nghe thật… nản. Tôi không cho rằng đây là những bài nhạc, mà là “những bài thơ được hát”, nghĩa là nghe những bài này như là những bài thơ được đọc theo nốt nhạc. Những bài thơ được làm nhanh và dễ dàng như “lấy đồ trong túi” (chữ Văn Cao nói về Trịnh Công Sơn). Nhưng nghe qua thì thấy rõ ràng một sự thiếu săn sóc, nếu không muốn nói là vội vã và bất cẩn trọng.

Nhạc của Đào Nguyên không như thế.

Nhạc trong mỗi bản nhạc của Đào Nguyên không bị “chất thơ” lấn át. Nghĩa là, ngoài đôi lúc tôi vẫn nghe ra những vần thơ lục bát hay 7 chữ, hầu hết những bài nhạc của Đào Nguyên tôi ít nghe rõ ràng cách ngắt chữ hay ngừng nhịp vì phải lệ thuộc vào vần thơ, hay cách ngắt câu của thể thơ.

Đào Nguyên đã chứng tỏ khả năng biết dùng nhạc để làm lời thơ hay hơn. Trong bài Chiều Không Em, đoạn đã trích bên trên, Đào Nguyên lập lại 2 lần câu Chiếc lá vàng khô, lao đao… chiếc lá vàng khô, lao đađao..., tạo ra hình ảnh từng chiếc lá rơi trong mỗi lần lập lại đó. Điều này không hẳn là mới, vì nhạc sĩ Phạm Duy đã từng lập lại với thơ Nguyễn Tất Nhiên: Có còn hơn không... có còn hơn không... như một tự vấn, rồi tự an ủi. Đào Nguyên đã lập lại câu cuối trong đoạn nhạc kế của bài Chiều Không Em như sau:
chiều không em, tôi như trở về trong quá khứ,
mộng mơ
chợt bâng khuâng, bối rối, tôi làm thơ chỉ cho mình
cơn gió nhẹ ru, êm êm...
cơn gió nhẹ ru, êm êm…

Câu hát cuối được lập lại, gợi hình ảnh từng cơn gió đến để vỗ về, và chia sẻ. Kỹ thuật dùng nhạc này, như đã viết, tuy không mới, nhưng không phải ai cũng làm được, và làm được một cách thành công. Đào Nguyên, theo tôi, đã.

Đào Nguyên không để cho nhạc mình lệ thuộc vào thơ, và vần thơ. Mười bài nhạc với nhiều thể thơ khác nhau – 7 chữ, 5 chữ, lục bát, 8 chữ. Điều đáng nói ở đây là, khác với các “nhạc sĩ chuyên phổ thơ”, Đào Nguyên không tự gò bó nhạc của mình phải tuân theo vần thơ. Nhiều nhạc sĩ phổ thơ quá cố gắng giữ cho vần thơ đồng nhất 5 hay 7 chữ từ đầu đến cuối bài nhạc, lắm khi để nét nhạc trở thành gượng gạo hay tù túng. Khi Đào Nguyên đưa một bài thơ 5 chữ vào nhạc, cô đã khéo léo có những câu 6 chữ trong đó để cho nhạc và lời được uyển chuyển tự nhiên hơn. Điều này chứng tỏ Đào Nguyên đã “săn sóc” rất kỷ nhạc của mình, và biết nâng niu thơ của tác giả. Là điều tương phản với sự “thiếu săn sóc” hay vội vã của nhiều nhạc sĩ khác như tôi đã viết trong phần đầu của bài này.

Trong những lần nghe CD Trả Lại Cho Anh gần đây, tôi vừa nghe vừa âm dung ra những bài nhạc của Đào Nguyên được trình bày thật đơn sơ. Không ca sĩ chuyên nghiệp, không hòa âm công phu. Chỉ bài nhạc, với một giọng hát và một nhạc khí như piano hay guitar. Và tôi tự đặt câu hỏi – Những bài nhạc của Đào Nguyên có tự "đứng” được không với cách trình bày này. Và tôi nghĩ rằng câu trả lời là “ Có ” cho đa số các bài nhạc của Đào Nguyên trong CD Trả Lại Cho Anh này.

Những điều chia sẻ vừa qua, mong được đọc như là những ghi nhận (có thể rất chủ quan) về các bài nhạc của Đào Nguyên, chứ không phải là những ngôn từ khen ngợi sáo mòn nhưng thiếu thực chất.

Như tôi đã viết ở trên, cái “khác” trong nhạc Đào Nguyên không năm trong hiện tại, mà là tương lai.

Tôi muốn nói CD Trả Lại Cho Anh là một bắt đầu vững vàng. Từ đó, tôi mong được thấy Đào Nguyên tiếp tục bước đi những bước mới cho nhạc mình. Tôi mong được nghe những bài nhạc do Đào Nguyên tự viết lời để nhạc của cô trở nên chủ động hơn, và tự do hơn. Tôi mong được nghe những bài nhạc do Đào Nguyên phổ từ những bài thơ với ngôn từ khai phá hơn, những bài thơ tách rời hẳn vần điệu, những bài thơ nội dung hút thẳm chiều sâu.

Nhưng, mong đợi là một chuyện. Ở nhạc Đào Nguyên, thiết nghĩ, mong đợi đó có một hứa hẹn sẽ được đáp ứng. Ngần ấy mong đợi, ngần ấy hứa hẹn, cũng đủ để cho tôi hy vọng sẽ được đón nhận và nghe từ Đào Nguyên những nhạc phẩm mới của cô. Trong tương lai.



npn
January 28, 2005


_____________________________________________________________________

liên lạc:
Ðào Nguyên
P.O.Box 362156
Milpitas, CA 95036-2156

email: [email protected]
website: http://www.daonguyenmusic.com





.


2788







NHỮNG BẬC THỀM RÊU

Bước Đi Âm Nhạc Kế Tiếp

của Đào Nguyên




_____________________________________________________________________





Sau hơn ba tháng nghe CD Những Bậc Thềm Rêu (CD-NBTR) của Đào Nguyên, tôi lại càng rõ ràng hơn ấn tượng của mình về CD này. Tôi nghĩ về một khu vườn tịnh lặng, được người chủ vườn chăm sóc thật kỹ càng, sắp xếp rất trang nhã và ngăn nắp. Trong khu vườn này, mỗi loài hoa có một khoảng đất riêng cho nó, và mỗi đã được ươm ấp nâng niu thành những màu sắc rõ ràng và hài hòa.


Trước hết, bạn sẽ không nghe được trong nhạc của Đào Nguyên những âm ba nghẹn ngào than khóc hoặc cay đắng tủi hờn. Nỗi buồn trong nét nhạc của Đào Nguyên long lánh và lãng đãng như những cung điệu rải dài trong ca khúc Nắng Mưa Cuộc Tình, hay có khi chan chứa đầy vơi như những nốt nhạc đang trầm thấp bỗng vút lên cao của Chiều Không Em.


Về lời ca, như nhiều nhạc sĩ khác ở hải ngoại hiện nay, Đào Nguyên nghiêng hẳn vào phía mang lời thơ vào nhạc. Trong mười ca khúc của CD-NBTR, đã hết tám bài Đào Nguyên dùng lời thơ của nhiều tác giả khác nhau. Điều này với thính nhận của cá nhân tôi, là một điều hơi đáng tiếc. Bởi từ góc nhìn của tôi, một bài thơ dù hay tới đâu cũng sẽ gò bó người nhạc sĩ không ít thì nhiều bởi những vần điệu và ngăn nắp thể loại của nó . Tôi vẫn tin người nhạc sĩ sẽ tận dụng và đẩy xa khả năng viết nhạc của mình nếu họ làm được cả hai - tự soạn lời ca cho chính nhạc của mình và dùng lời thơ của người khác. Từ Phạm Duy đến Từ Công Phụng, từ Ngô Thụy Miên qua Trịnh Công Sơn, từ Nhật Trường sang Phạm Đình Chương, những nhạc phẩm được phổ từ thơ của các nhạc sĩ này chỉ chiếm phần thiểu số trong toàn thể sáng tác của họ.


Hai bài ca do Đào Nguyên đặt lời, Ngôn Ngữ Tình YêuHài Tiên, còn quá ít để có một khái niêm rõ ràng về Đào Nguyên ở phương diện này. Và trên căn bản đó, tôi muốn giới hạn phần ghi nhận còn lại trong bài viết của mình về tám bài ca Đào Nguyên đã phổ từ thơ vào nhạc.


Trước hết, Đào Nguyên không mang thơ lục bát vào nhạc của mình trong CD-NBTR này. Tôi cho đây là Đào Nguyên muốn tự thử thách mình, bởi thể thơ lục bát rất dễ đưa vào nhạc, nhất là qua nhịp điệu 3/4 của Boston hay Valse. Đào Nguyên gắn bó với những bài thơ 7-chữ và 8-chữ. Hết sáu trong tám bài thơ được Đào Nguyên chọn để phổ nhạc là hai thể thơ này, như Em Không Còn Qua Nữa Bậc Thềm Rêu, Quê Hương Người Tình, Còn Đâu Tuổi Thơ, v.v… Hai thể thơ này, nhất là thể thơ 8-chữ, đòi hỏi người nhạc sĩ phải vất vả hơn khi phải phổ nhạc, bởi nếu phổ không đạt, khi được hát lên, những bài ca mang hai thể thơ này sẽ nghe không thành một ca khúc, "mà như là những bài thơ được hát, nghĩa là nghe những bài này như là những bài thơ được đọc theo nốt nhạc” *. Nghĩa là chất thơ át hẳn chất nhạc. Tôi nghĩ Đào Nguyên biết rất rõ điều này. Và Đào Nguyên đã khá thành công với sáu ca khúc mang hai thể thơ này. Những ca khúc này đã được Đào Nguyên pha đậm chất nhạc nhiều hơn thơ mặc dù những bằng trắc vần điệu của thi từ có khi vẫn phảng phất (vài chỗ) hay rõ nét (thỉnh thoảng). Nói một cách ví von, nếu nhạc là cà phê, và thơ là đường, thì Đào Nguyên đã pha cho thính giả sáu ly cà phê đậm đà riêng biệt, với ngọt ngào dịu dàng vừa miệng của đường trong mỗi ly. Ngược lại, tôi đã nghe rất nhiều ca khúc phổ thơ khác, mà chỉ nếm (nghe) được vị đường ngọt gắt mà chẳng nhận ra hương vị của cà phê.


Nhận ra một điều nữa. Đào Nguyên đã chọn những ca khúc mang nhiều nội dung đa dạng vào CD-NBTR này - về quê hương (Quê Hương Người Tình), về tuổi thơ (Còn Đâu Tuổi Thơ, về tệ trạng buôn bán lậu trẻ em Việt Nam), về tình yêu (dĩ nhiên) và về nhân sinh quan (Chặng Dừng). Tôi nghĩ qua sự lựa chọn nội dung ca khúc đa dạng này, Đào Nguyên đã muốn thử thách mình nên đã không chỉ chọn toàn thơ tình yêu hay quê hương làm đề tài. Ở phương diện này, tôi nghĩ Đào Nguyên đã rất tận tụy khi săn sóc áo quần âm nhạc cho những đứa con tinh thần của mình. Và đa số người nghe chắc cũng nhìn ra điều đó khi nghe được nhiều tiết tấu âm điệu khá khác nhau của mỗi bài.


Sau hết, tôi cảm nhận ra (có thể không chính xác) là hình như Đào Nguyên hài lòng nhất với hai ca khúc Em Không Còn Qua Nữa Bậc Thềm RêuChiều Không Em. Điều này rất hiển nhiên.


Trong ca khúc Em Không Còn Qua Nữa Bậc Thềm Rêu, Đào Nguyên đã thành công vượt bực về mặt âm nhạc. Đào Nguyên tự tin thay chữ cho lời thơ hòa tan vào nhạc. Bài hát, khi ca lên, đã không còn mang âm hưởng vần điệu của một bài thơ 8-chữ. Nhất là khi vào điệp khúc, từ cung thứ chuyển qua trưởng, Đào Nguyên mạnh dạn ngắt những câu thơ suôn sẻ thành những đoạn ngắn khác nhau, và sau đó, uyển chuyển gieo vào giòng nhạc thành ca từ, mà dấu vết bài thơ gần như hoàn toàn mất tích. Vốn không dễ làm; mà làm cho hay lại còn khó hơn nữa. Đào Nguyên đã làm được, với ca khúc này.


Chiều Không Em là một thử thách khác, có thể nói là cam go hơn rất nhiều. Chiều Không Em là một thể thơ rất ít khi được phổ nhạc, thể thơ tự do. Ngay cả những nhạc sĩ kỳ cựu nêu trong phần đầu bài viết này cũng ít phổ nhạc thể thơ này. Tài năng và khả năng phổ thơ vào nhạc của Đào Nguyên được xác định rất rõ ràng trong bài hát này. Âm hưởng bài nhạc đi từ trầm mặc buồn riêng (Cơn gió nhẹ ru êm êm... cơn gió nhẹ ru êm êm...) đến xót xa cao vút (Chiều không em, tim ray rứt Trương Chi...). Hơn thế nữa, Đào Nguyên đã khéo léo thay thế hay loại bỏ nhiều thi từ một cách rất ngoạn mục mà vẫn giữa được linh hồn của bài thơ. Từ:
Chiều không em, tôi trở về bóng tối nằm trong lòng bóng tối
Và hồn thương nhớ hóa đá nghìn năm
Tảng đá rong rêu giữa cuộc đời sỏi đá
Đá yêu người nên nở đóa phong lan
Hương phong lan nhớ tóc em
đêm đêm quyện bay theo nghìn cánh hạc
Cánh hạc xa ngàn, tơ mộng vương bối rối nốt chân

(thơ Nhất Uyên - Tĩnh Vật)

thành:
Chiều không em
tâm tư khô cằn như sỏi đá nghìn năm
cùng rong rêu trên đá khô
phong lan nở cho người
man mác mùi tóc ai thơm
theo cánh vạc bay xa vời


Cô đọng. Sâu sắc. Là lời ca. Tuy thay đổi thi từ rất nhiều để chuyển thành ca từ, Đào Nguyên vẫn giữ được hầu như trọn vẹn ý thơ nguyên thủy. Tuy nói về một chia tay, nhưng mỗi tình nhân vẫn bước đi với tâm an lòng lặng. Và màu trắng của trong "Bông tuyết rơi.. bông tuyết rơi... tình tôi màu băng tang" là hiện thân cho mối tình tinh khiết trọn kiếp mang theo. Và nhạc thì khắc khoải chợt dừng chợt tiếp, trầm bổng miên man.

Với CD-NBTR thứ hai này, tôi nghe ra một Đào Nguyên tự tin hơn, đa dạng hơn. Nếu âm nhạc là một hành trình, và mỗi tác phẩm là một đánh dấu cho chặng đường đã đi qua, thì thiết nghĩ, đoạn đường thứ hai này của Đào Nguyên là một bước tới vững vàng. Trong bài viết về CD đầu tay của Đào Nguyên, Trả Lại Cho Anh, tôi đã chia sẻ rằng "Tôi mong được nghe những bài nhạc do Đào Nguyên phổ từ những bài thơ với ngôn từ khai phá hơn, những bài thơ tách rời hẳn vần điệu, những bài thơ nội dung hút thẳm chiều sâu" *. Sau khi nghe CD-NBTR, tôi cảm nhận rằng Đào Nguyên đã bắt đầu bước vào sân chơi âm nhạc khai phá ngôn từ, tách rời vần điệu đó, mà Em Không Còn Qua Nữa Bậc Thềm RêuChiều Không Em là hai dấu ấn đậm nét nhất trong mười ca khúc đa dạng và tự tin.

Đủ, để tôi mang trong lòng một mong đợi cho những bước đi âm nhạc kế tiếp của Đào Nguyên.



npn
May 10, 2010



* trích từ Vài Ghi Nhận về CD TRẢ LẠI CHO ANH của Đào Nguyên, 2005



_____________________________________________________________________

liên lạc:
Ðào Nguyên
P.O.Box 362156
Milpitas, CA 95036-2156

email: [email protected]
website: http://www.daonguyenmusic.com





.


2810







lựa
C H Ọ N







Một ngày nhàn hạ thơ thẩn vào tiệm sách. Từ tốn đi từ quầy sách này qua quầy sách nọ. Thèm đọc một cuốn sách, nhưng không biết là sẽ mua cuốn nào - Plato hay Lão Tử của triết, Octavio Paz hay Tagore của thơ, Hemingway hay Steinbeck của văn…

Cũng thế. Sáng tạo cũng là một sự lựa chọn. Trước khi tác phẩm thành hình, tác giả phải đắn đo với những gì mình muốn trang trải lên mặt giấy - viết về gì, viết thế nào, viết cho ai (ngoài chính mình).

Sự lựa chọn, của người viết hay người đọc, ở ý nghĩa đơn thuần nhất trong môi trường văn chương, thường khởi nguồn từ một niềm trân trọng và nâng niu trong tư tưởng của mỗi cá nhân đối với chính linh hồn và con tim mình.

Ở người đọc, hạnh phúc là đón nhận từ tác phẩm những chấn động tâm linh thật sâu đậm, những thoát thai của tư tưởng về các biên giới chưa từng, những đỉnh cao hay vực sâu của ý thức.

Ở người viết, hạnh phúc là ký thác vào tác phẩm những đầy vơi của cội nguồn rung cảm, những đáy huyệt của mặc niệm tư duy, những cơn bão cuồng điên cuối chân trời khát vọng.

Sự lựa chọn nào cũng được thực hiện từ một thế đứng đơn độc. Và riêng biệt. Của mỗi tác giả. Của mỗi độc giả.

Nét đẹp của nghệ thuật là
khi tác phẩm trở thành
nhịp cầu
nối liền
và hợp nhất
hai sự lựa chọn đơn độc và riêng biệt đó.



npn

.
Image


2835





EM

v ế t c h â n t r ê n c á t




Em đã nhìn thấy chưa? Những đồi cát trùng điệp hiện ra trước mắt. Tâm linh tôi đó. Một vùng sa mạc cằn khô nóng bước em qua. Vết chân đã in dấu trên tiềm thức tôi. Một nhắc nhở hằn sâu trong tận cùng tư thức, cho tháng ngày sắp đến. Đừng đứng lại. Và cũng đừng nhìn lại sau lưng khi chợt nghe rát bỏng lên từng da thịt. Bởi niềm đau sẽ kéo đến. Để muộn phiền sẽ vỡ òa. Trong em. Trong tôi. Những niềm đau. Rất thật. Rất gần.


Em đã tìm thấy chưa? Bóng mát trong vùng cát nóng vây quanh. Bóng mát duy nhất. Sau cùng. Là chiếc bóng em lẻ loi trên nền cát. Khi trước mặt. Lúc sau lưng. Bóng mát em đã che ngát một khoảng đời tôi miệt mài dĩ vãng. Nơi em đã bước vào từ những huyền thoại ngọc ngà ánh sáng. Xoa dịu từng cơn buốt tim tôi.


Em đã đuổi kịp chưa? Những vùng cát ảo ảnh ẩn hiện cát chạy dài vô tận. Thật gần. Nhưng đừng đưa tay với bắt. Sẽ tan biến đi rất mau như nó đã hiện hình. Trên linh hồn tôi. Em đã chạy theo những ảo ảnh diệu kỳ đó như trò đùa lạ lùng tội nghiệp. Đôi khi là tuyệt vọng. Nhưng em vẫn bước tới. Những vết chân. Những vòng tròn trong tôi. Bên trong những ảo ảnh đó chỉ có cát, cát và cát. Trước mặt. Sau lưng. Là tôi đó.


Đêm. Những cơn lạnh buốt người. Em ôm hai vai mình. Co ro. Lấp lánh tinh tú không đủ sáng cho em nhìn bàn tay mình trước mặt. Một nắm cát bốc lên. Cát tuôn thành giòng qua khe hở bàn tay. Em có thấy tôi không trên đáy ký ức tận cùng. Trong một lần nhớ lại? Từ bàn tay đó, tôi buông hồn về lại với chính mình. Với em. Quanh quá khứ tôi những vòng gai xiết chặt. Tôi gục xuống. Một giấc ngủ vùi. Tôi thấy mình chết đi.


Đêm. Có những cơn bão nghiệt ngã. Em thu mình chịu đựng những hạt cát đay nghiến lên từng phiến phần thân thể. Gió ném cát lên da thịt em. Những rát đau xót xa vô tình. Em có thấy tôi không? Những cơn phẫn nộ hồn nhiên. Từng cơn lốc nhớ. Tôi ôm hình hài. Như một khắc ghi. Cho một lần có thật trong nhau. Nghiền nát tâm linh. Dập vùi thân phận.
Cát thành bụi mỏng tan đi.
Bão thành cơn gió thoảng.
Và giấc ngủ.
Trong giấc ngủ em,
tôi thấy mình sống lại.
Trong em.


Em đã nhìn thấy chưa? Mặt trời đang chớm sáng. Sau giấc ngủ dài, em thức dậy. Những dấu chân xưa đã khuất. Cát hôn rèm mi em. Sương đọng trong hồn mắt.
Giọt lệ rơi xuống -
hạnh phúc cho hạt cát?
Cuộc đời?
Sa mạc?
Con tim?
Nụ cười với bóng mình dưới chân.
Không cần định hướng, em lại cất bước đi.


Và qua từng bước chân em
tôi đã sống.



npn

.


2872



Image



T Ừ .C Ô N G .P H Ụ N G
m ộ t . k ế t .h ợ p .t u y ệ t .v ờ i
g i ữ a
n g ô n .n g ữ .v à .â m .n h ạ c
____________________________________________________________________________


tôi như giòng sông cạn
cuốn quanh đời mệt nhoài
cuốn theo giòng nghiệt ngã
buồn rơi theo năm tháng
úa trên lưng tháng ngày

tôi mang hồn cỏ dại
ngu ngơ tự hỏi lòng
bỗng một ngày thiên thu
bỗng một đời phù du

(Từ Công Phụng - Đời Bỗng Phù Du)




I. NHẬP

Một buổi chiều. Mùa thu.
Mây trắng bay.
Nắng vàng vọt rớt trên hè phố.
Người đàn ông đứng tuổi lặng nhìn cô bé ngồi cách mình không xa. Cô bé có mái tóc huyền, đăm nhìn theo những cánh chim bay khuất với một nét buồn tao mặc. Dáng cô bé thon gầy, như hao mòn cùng năm tháng. Người đàn ông chợt ước ao, chợt khát khao mình có thể xóa tan mây trời trầm lắng đang xuống thấp dần lên cuộc đời cô bé.
Nhưng người đàn ông vẫn ngồi đó. Lặng yên.
Mưa nhẹ rơi...
Từng giọt mỏng...
Long lanh lên khóe mắt cô bé...
Người đàn ông cũng nghe cay vùng mắt.
Lâu lắm rồi... Cuồng lưu dòng sống đã làm người đàn ông xa lạ với những cảm xúc đơn thuần nhất của con người - nụ cười, tiếng khóc.
Nhìn cô bé ngồi đó, với những bước chân linh hồn đầu đời xa rời thơ ấu, người đàn ông chợt nghe lòng mình rét mướt, chao theo từng giọt mưa rơi.
Cô bé đứng dậy, bước xa dần theo lối nhỏ của công viên. Dáng cô bé đổ dài lên nỗi buồn của người đàn ông, lên nỗi buồn của thời gian đang chất chồng lên mái tóc hơn nửa phần xóa trắng.
Người đàn ông nghe vọng lên trong tim mình một niềm đau xót. Cho bước chân lạc loài của cô bé. Cho hồn nhiên thoáng mất. Cho ưu tư kéo về. Cho lưu đày tuổi trẻ. Và cho chính bản thân mình - cũng lạc loài, cũng lưu đày, đã hơn nửa lần thế kỷ...



II. NGÔN NGỮ CỦA ÂM NHẠC

Thế đó. Là ngôn ngữ của Từ Công Phụng (TCP). Đoạn nhập đề trên là những gì đã hình dung ra khi nghe bài Còn Một Buổi Chiều của tác giả. Không chỉ nghe ra. Mà còn nhìn thấy. Còn cảm nhận đến.

Thế đó. Là ngôn ngữ của TCP. Man mác. Nhẹ nhàng. Lãng đãng. Ẩn mật. Mang nhiều hình ảnh của một cõi trời tâm sự. Không ạt ào thác đổ. Mà là những chắt chiu đằm thắm. Những nâng niu tận cùng.

TCP không chỉ là nhạc sĩ của tình yêu. Nói đúng ra, tình yêu chỉ là dòng sông để TCP chuyên chở và phản ảnh tâm hồn mình. Trong dòng sông đó có phù sa cuộc sống, có bọt bèo thân phận, có vẩn đục tương lai, có trong veo kỷ niệm.

Từ Bây Giờ Tháng Mấy, bài nhạc đầu tay năm mười tám tuổi, cho đến những sáng tác sau đó, TCP đã chọn bước vào âm nhạc bằng đam mê trầm lắng. Không ồn ào. Không vội vã.

... Người về nghe tiếng hát âm vang
Trên vùng tuổi đa đoan
Người về nghe những âm vang
Trên cùng tuổi cưu mang
Người đan hơi thở bên nhau
Dù trời chợt sáng, xin tình chưa nghe muộn màng
(1)

Ngôn tứ đó, là của riêng TCP. Ngay sau mỗi câu hỏi được mở ra, câu trả lời kết đọng. Dưới rực sáng của quên lãng phơi bày, là nhớ nhung khép kín.

... Gom một chút nắng vàng
Hắt lên soi hạnh phúc trên tháng ngày đã qua
Em tìm thấy chút gì -
Có phải chăng rạn vỡ lên tâm hồn chúng ta ?
(2)

... Đêm nay, bên thềm
Nhìn anh, em khẽ nói: "Ngày mai anh đi rồi,
Anh có buồn gì không ?"
Buồn không, hỡi người đã đi rồi ?
(3)

Sâu sắc. Ý nhị. Bởi người ở lại thường buồn hơn kẻ ra đi. Nhưng với TCP, người ở lại chỉ quan tâm đến nỗi buồn của kẻ ra đi. Thật ân cần. Đơn thuần. Chấp nhận.

Ở đó, là những lấp lánh ngọt ngào của TCP, khi nói về quê hương. Một quê hương muôn trùng xa khuất được thể hiện qua một tiếng gọi "Em!" dịu dàng, cay đắng.

... Ai chia vạt nắng se buồn
Như ta rồi cũng xa nguồn
Làm sao cho em biết tình ta vẫn lấp lánh
trong cõi hồn bát ngát ?
Làm sao cho em thấu tình ta
như núi biếc, như sông dài, biển rộng ?
Xin giữ cho nhau những khoảng đời nhớ mông lung.
Tình là trùng dương sóng vỗ chập chùng.
Mảnh hồn ta nay đã khuất nơi nao,
Đời sầu mấy chuyến thương đau
Mà nỡ chôn vội mấy kiếp trùng khơi...
(4)

Ở đó, là những long lanh bất chợt của TCP, khi nói về hạnh phúc. Một hạnh phúc hao gầy, trong hụt hẫng chia ly. Không bao giờ là đớn đau tuyệt vọng, mà là sống cho trọn vẹn với mất mát vây quanh.

... Lắng nghe muôn cung sầu hắt xuống đời
Một trời tôi thương đau, một trời em mưa mau
Sống buông xuôi theo ngày tháng
Từng thu qua, vời trông theo đã mờ
Lệ rơi trên tim tôi, lệ rơi trên đôi môi
Yên nhau một thời, xa nhau một đời
Lệ này em nhỏ xuống hồn tôi...
(5)

Ở đó, là những lặng câm nhỏ máu của TCP, khi nói về tình yêu. Một tình yêu ngây ngất hương thơm, giữa vô vàng tiếc nuối. Không bao giờ là kêu gào than khóc, mà là tận tụy với đam mê về một thiên đường đã khuất.

... Thân mang kiếp dã tràng đem đời xe tơ duyên
Trên bãi cát vàng hão huyền
Chợt nghe lớp sóng xô lên đời mình
Niềm cay đắng
Cuộc tình trên tháng ngày muộn phiền
Còn in vết hằn đời mình
Người ơi hãy ru hồn ta ngủ quên...
(6)

Ở đó, là những chắt chiu vơi đầy của TCP, khi nói về cuộc sống. Một cuộc sống miệt mài tư duy cùng muộn phiền thân phận. Những điều TCP sẻ chia không nằm trong lời hát , mà nằm sau những gì lời hát không nói ra.

... Có những điều tôi muốn nói cùng em
Vẫn vời vợi trên cao,
Những điều tôi muốn hiểu
Vẫn mù cõi vực sâu...
(7)

Dường như ngay khi ý niệm vừa thành hình trong tư tưởng, TCP đã tự chọn cho lời nhạc của mình một định mệnh - Mỗi dòng chữ là một gắn bó với kỷ niệm, dẫu đang phai mờ dần theo thời gian, vẫn không bao giờ tuyệt tích. TCP đặt chữ nghĩa vào âm nhạc như phó thác từng hơi thở sau cùng của tình yêu vào căn phần mặc tưởng.

Mỗi bài hát là một vết hằn thăng hoa lên phiến đời huyễn hoặc.



III. ÂM NHẠC CỦA NGÔN NGỮ

Từ bao giờ, khi viết về nhạc phẩm, người ta chỉ thường hay nhắc đến những lời nhạc tiêu biểu của tác giả, rồi sau đó là vài phát biểu đơn sơ về tiết tấu và kỷ thuật hòa âm. Thật là một thiếu sót lớn khi đa số các bài viết về nhạc sĩ đều dành cho phần "lời" nhiều hơn phần "nhạc".

Bởi ở đó, là nét tuyệt vời và độc đáo nhất của nhạc TCP, nhất là khi TCP tự trình bày những ca khúc của mình - bằng những nốt nhạc chợt vút cao và tắt hẳn, bằng những chữ được hát lại hai lần liên tiếp, bằng những âm thanh rơi từ đỉnh cao vào trầm thấp.

Khi TCP hát ...nỗi muộn phiền ngày tàn HƠI THỞ, em thấy không cõi đời vô vọng... (8), người nghe liên tưởng ra sự chết dần của nhịp sống khi nốt nhạc của hai chữ "hơi thở" được hát vút lên cao rồi tắt hẳn trong mong manh của làn hơi rung.

Khi TCP hát ...Trên từng thung lũng buồn, từng thung lũng buồn, mùa thu đã đã trở mình trên gót nhỏ dìu em đến người... (9), người nghe cảm nhận được sự chập chùng của những thung lũng mùa thu đã sống lại dưới gót hài tình yêu bằng lời hát được lập lại hai lần. Cũng thế, với ... hãy ôm trọn, ôm trọn tuổi xuân, có một lần vui thôi em... (10), TCP đã dùng sự lập lại của hai chữ "ôm trọn" để diễn tả thật tuyệt vời, thật trọn vẹn một nhắn nhủ ân cần về những hạnh phúc mong manh trong cuộc đời mà mỗi chúng ta ít khi tìm thấy.

Khi TCP hát ... rồi niềm vui bay ngang, miền tuổi vàng nắng và gió CUỐN... lá RƠI đầy, tuổi nầy người đâu có hay... (11), chữ "cuốn" vút cao rồi tắt hẳn - như mất tích, chữ "rơi" được hát ngân dài từ nốt nhạc cao xuống nốt nhạc trầm. Dùng âm thanh để diễn tả hình ảnh của chữ nghĩa, đến thế, quả thật là nát ý.

Còn nữa, còn rất nhiều nét tuyệt vời, chất chứa như vậy trong âm nhạc của TCP để làm diệu huyền chữ nghĩa. Từ long lanh rực rỡ của ... Ôi, nỗi dịu dàng nào đã ngời SÁNG trên môi người... (9) đến tiếc nuối tịch trầm của"...cuộc tình như cơn lốc mang theo hồn người vào trùng dương khép KÍN u mê ngàn đời... (12). Từ chìm sâu tiếng nấc của ... kỷ niệm nào như muốn KHÓC, nên tôi xin một lần được trao hết cho nhau bằng một lần đôi mắt nai tơ... (13) cho đến ngọt ngào đón nhận của ... cho tôi xin một lần chân em lại gần, để vòng tay ôm HẾT dung nhan... (1). TCP đã đưa âm nhạc của ngôn ngữ đi vào một chiều nghệ thuật sâu hơn. Rộng mở hơn. Cô đọng hơn.



IV. KẾT

Thôi, cũng đành như chiếc que diêm một lần lóe lên
Thắp đời em sáng lung linh buồn một cõi riêng...

Thôi, cũng đành như kiếp rong rêu một lần hóa thân
Cuốn về phong kín tim ta một đời chói chang...

Thôi, cũng đành như tấp gương tan mờ phai vết xưa
Xót dùm cho tấm thân ta - ngựa bầy đã xa
Những đêm mơ thấy tan hoang hương tình vừa chớm
Muộn màng...
(14)

Một mình ta đứng nhìn mối tình duyên tan theo
Nghìn con sóng gào bạc đầu
Nhẹ xô lên dấu chân ghi cuộc tình nhòa trên cát.
Lời người nghe đã chợt lạc loài
Trên thân dã tràng tủi phận,
Hoài công tháng năm se cát biển Đông...
(12)

Từng ấy âm thanh. Từng ấy chữ nghĩa. Nghĩ, cũng đã đủ để TCP nói về mình, về thân phận mình, về tình yêu, hạnh phúc. Đoán suy nào, cũng thiếu. Cắt nghĩa nào, cũng thừa.

Giữa một nền âm nhạc Việt Nam hải ngoại chỉ chú tâm đến ca sĩ thay vì nhạc sĩ, chỉ chú tâm đến những bắt chước lai căng thay vì triển khai sáng tạo, giọng hát và lối diễn tả của TCP với từng nhạc phẩm của mình là một minh chứng tuyệt vời cho sự ký thác trọn vẹn của một linh hồn, của một đời người vào khung trời âm thanh nghệ thuật. Khung trời ấy vốn cô đơn, và hiu quạnh. Nhưng hiu quạnh hơn, cô đơn hơn, là những con người chọn bước âm thầm vào khung trời ấy bằng con tim hiến dâng cho âm nhạc. Và ở lại. Tận tụy. Như thế. Gần trọn đời mình. Và những sáng tác được ươm mầm và thành hình trong khung trời đó là những que diêm lóe sáng, là những viên cát hiến dâng.

Điều tuyệt vời nhất của nhạc TCP không chỉ nằm ở những lóe sáng đó, những hiến dâng đó. Bởi đó, là những lung linh hữu hạn.

Điều tuyệt vời nhất của nhạc TCP là khi que diêm đã tắt ngúm đi, chiều sâu của màn đêm trong mỗi chúng ta đã được đo lường.

Điều tuyệt vời nhất của nhạc TCP là khi viên cát đã vỡ tan vào lòng biển bầt thinh, con tim trong mỗi chúng ta vẫn còn mang âm vang của một đời sóng vỗ, của một trùng dương thầm lặng thiên đường.

Mà đó, là những thanh vọng vô cùng. Những trầm khơi bất tận.



npn




Trích chú:
(1) Mưa Trên Ngày Tháng Đó
(2) [i]Trên Tháng Ngày Đã Qua
(3) Mùa Thu Mây Ngàn
(4) Qua Vùng Biển Nhớ
(5) Giọt Lệ Cho Ngàn Sau
(6) Kiếp Dã Tràng
(7) Thiên Đường Quạnh Hiu
(8) Mắt Lệ Cho Người
(9) Như Ngọn Buồn Rơi
(10) Mùa Xuân Trên Đỉnh Bình Yên
(11) Người Về Trên Mây
(12) Kiếp Dã Tràng
(13) Lời Cuối
(14) Như Chiếc Que Diêm





.


2906



Image



t â m . t ì n h .c ù n g
T Ừ .C Ô N G .P H Ụ N G
____________________________________________________________________________




Lời Dẫn:

Đã từ lâu, tôi đam mê nhạc Từ Công Phụng (TCP), nhất là khi chúng được diễn tả bằng chính tiếng hát của ông. Tôi hằng nghĩ - thú vị biết bao nếu tôi có dịp được tâm tình cùng ông để xác định và đúc kết cho mình những cảm nhận tích tụ, những ý niệm cưu mang. Ý định thực hiện một cuộc đối thoại với TCP khởi nguồn từ đó.

Bắt đầu là những liên lạc sơ khởi để giới thiệu mình và sau đó là đôi lần gặp gỡ tại Houston, Texas. Các câu hỏi trong bài tâm tình dưới đây được gửi đi bằng bưu điện trước, để người trả lời có cơ hội thấu đáo, và từ đó, câu trả lời được trọn vẹn.

Từ bao giờ, TCP đã chọn đến với thế giới âm nhạc bằng những bước chân thầm lặng. Và ở lại tận tụy trong cõi âm nhạc đó đã hơn 30 năm qua. Cũng với ngần ấy chắt chiu ẩn mật, TCP đã đến và ở lại cùng những người yêu mến nhạc của ông.

Bạn đọc sẽ tìm thấy trong bài tâm tình này một nhận chân về nền âm nhạc Việt Nam tại hải ngoại hôm nay... về hạnh phúc, cũng như đắng cay, của một đời sáng tác... những chia sẻ gần... những gửi gấm xa... những ghi nhận đậm nét... những đầy vơi nhạt nhòa...

Và bây giờ, mời bạn đi vào thế giới âm nhạc của Từ Công Phụng.


--- oOo ---


Niềm đau đớn
hiểu theo một cách khác
cũng là một thứ hạnh phúc
còn đọng lại trong cuộc đời chúng ta
như là một hành trang
cho những suy nghĩ về cuộc đời.

Từ Công Phụng


NPN: Xin chào nhạc sĩ Từ Công Phụng (TCP). Thay mặt anh chị em trong Ban Biên Tập cùng độc giả VHNT Liên mạng, xin cám ơn đã đồng ý cho VHNT Liên Mạng thực hiện cuộc thân đàm này. Để bắt đầu, xin cho biết vài chi tiết về cá nhân cũng như quá trình sáng tác của mình như:

1. Sinh nhật và sinh quán

2. Thiếu thời sinh trưởng và đi học ở đâu

3. Bản nhạc đầu tay là bài gì, năm nào...

4. Bản nhạc đầu tiên được xuất bản hay thu âm là bài gì... năm nào... và do ai hát...

5. Các tập nhạc, băng nhạc đã, đang và dự định sẽ phát hành, xin cho biết được phát hành năm nào.

6. Gia cảnh và nơi cư ngụ hiện tại

7. nghề nghiệp hiện tại (vì có lẽ âm nhạc là sinh hoạt thuần túy nghệ thuật, không có tính cách nghề nghiệp)


TCP:
1. 27 tháng 7

2. Thuở thiếu thời học tại trường trung học công lập Duy Tân, Phan Rang. Vào trường đại học Sài Gòn và làm việc tại Sài Gòn cho tới biến cố 1975. Vượt biên sang Mỹ năm 1980 cùng gia đình.

3. Bản nhạc đầu tay là bài Bây Giờ Tháng Mấy, viết từ lúc 18 tuổi, ở năm cuối bậc Trung Học (đầu thập niên 1960).

4. Bài này được nhà xuất bản Minh Phát phát hành năm 1964 tại Sài Gòn. Nhật Trường thâu thanh vào đĩa hát lần đầu tiên năm 1965.

5. Có hai tập nhạc do Tổ Hợp GIÓ xuất bản và phát hành tại Sài Gòn là Tình Khúc Từ Công Phụng gồm 14 tình khúc (1967, tái bản 1970) và Trên Ngọn Tình Sầu gồm 10 tình khúc (1970). Sau đó là tập nhạc Giữ Đời Cho Nhau gồm 12 tình khúc tự ấn loát và phát hành năm 1983 tại Hoa Kỳ. Sau đó cả ba tập này được tác giả tái bản năm 1993. Đã thâu băng nhạc Giữ Đời Cho Nhau (1983) và đĩa CD Mưa Trên Ngày Tháng Đó (1995) do chính tác giả thực hiện với tiếng hát của mình. Dự định sẽ xuất bản tập nhạc Những Ca Khúc Trên Xứ Người vào năm 1998 và một số CD tùy theo tình trạng tài chánh, trước khi không còn hát được nữa.

6. Hiện định cư tại Portland, Oregon cùng gia đình.

7. Thành lập một nhà in nhỏ và sinh sống bằng nghề ấn loát.



NPN: Xin cho biết môi trường và thúc đẩy của nhạc sĩ Từ Công Phụng từ lúc một bài nhạc được phôi thai trong tư tưởng cho đến khi thành hình? Có nghĩa là cảm xúc sáng tác của TCP đến một cách bùng nổ hay âm ĩ?


TCP: Những diễn biến chung quanh đời sống thường gây nhiều cảm xúc khác nhau. Đôi khi bộc phát nhanh chóng và dữ dộị Đôi khi âm ỉ kéo dài theo ngày tháng. Có những ca khúc làm rất nhanh, hoàn tất trong khoảng 1 hay 2 tiếng đồng hồ. Có khi kéo dài cả tuần hay hàng tháng không chừng.


NPN: Người ta thường nói Từ Công Phụng là nhạc sĩ của những bản tình ca. Nhưng theo cảm nhận khi nghe, nhạc TCP còn chuyên chở những thao thức, ưu tư về thân phận, nhân sinh quan, tuổi thơ và thiên đường đã mất. Như Du Tử Lê đã viết khi giới thiệu tập nhạc Giữ Đời Cho Nhau - nhạc của Từ Công Phụng.. thấp thoáng một triết lý... ẩn hiện một tiên tri... Xin cho biết, những điều vượt xa hơn tình yêu đôi lứa được thể hiện một cách ẩn mật qua các bài nhạc như thế là cố ý hay tự nhiên? Và vì sao lại như thế?


TCP: Như tôi vừa nói, những biến động trong đời sống chúng ta thường gây nhiều cảm xúc khác nhau, và có để lại nhiều ấn tượng trong tâm hồn hay không là tùy theo niềm suy tư của mỗi người. Cho nên những điều vượt xa hơn tình yêu đôi lứa được thể hiện một cách ẩn mật qua các bài nhạc đôi khi rất tự nhiên và nhiều khi là sự cố ý. Tự nhiên vì những niềm đau và những nỗi dằn vặt chất chứa tự nhiên bộc phát khi tấu lên một khúc nhạc hay khi đặt bút lên viết những lời ca. Nhiều khi là sự cố ý vì muốn diễn đạt niềm ưu tư về thân phận, một chút nhân sinh quan khi nhìn lại những biến chuyển trong đời mình trong quá khứ và nhận chân được cái giá trị của tình yêu trong đời sống.


NPN: Trong bài Mùa Xuân Trên Đỉnh Bình Yên có đoạn - Xin đỉnh yên bình, một mùa xuân ôm kín chân trời của tuổi thơ thôi rã.. thôi rời... Xin đừng làm bão tuổi đôi mươi, một vòng tay khắc khoải buông xuôi... từng niềm vui bay theo biển gió... Hãy ôm trọn, ôm trọn tuổi xuân... Nhạc của TCP chuyên chở rất nhiều những tiếc nuối, những xót xa vời vợi như thế. Từ những nỗi buồn xa xưa của Bây Giờ Tháng Mấy cho đến trong CD Mưa Trên Ngày Tháng Đó. Xin cho biết TCP nhìn và nói về nỗi buồn của mình trong âm nhạc ngày xưa và ngày nay ra sao? Giống nhau chỗ nào? Khác nhau chỗ nào?


TCP: Ở cái tuổi quá 50 của tôi hiện nay,không còn là cái tuổi mộng mơ của thuở hồng hoang, mà cũng chưa phải là cái tuổi nhìn thấy bóng hoàng hôn dưới chân đồi. Chúng tôi lớn lên và sống trong hoàn cảnh của đất nước đã trải qua quá nhiều biến động vì chiến tranh. Không phải đợi đến lúc xế chiều chúng tôi mới nhận thức được những mất mát lớn lao của tuổi trẻ trong thời ấy, mà ngay từ lúc bấy giờ chúng tôi đã nhìn thấy những mong manh, những ngơ ngác, những mất mát đớn đau theo dòng đời mà chúng tôi đã bị cuốn hút vào trong ấy. Từ đó tôi mới có một niềm mơ ước thật nhỏ nhoi dành riêng cho những đôi tình nhân trong thời tao loạn thể hiện qua bản Mùa Xuân Trên Đỉnh Bình Yên. Tôi mơ ước có một nơi chốn thật bình yên cho đôi tình nhân dung thân, không còn những muộn phiền vây quanh, ở đó họ sẽ tận hưởng một mùa xuân thật nồng ấm để tiếp nối dòng đời tự ngàn xưa. Và qua bài này tôi cũng có ý nhắn nhủ những đôi tình nhân hãy nâng niu cái hạnh phúc của tuổi trẻ, vì cuộc đời không là bao mà hạnh phúc thật mong manh như một giọt nắng tan.

Dường như những người bạn cùng viết nhạc một thời với tôi đều có man mác một nỗi buồn như nhau, vì chúng tôi cùng sống trong cùng một bối cảnh quê hương mang nhiều vết hằn chiến tranh. Cho nên bài hát nào trong thời ấy cũng len lén những nỗi buồn mà nhịp độ tùy theo ấn tượng của mỗi người.

Trong khoảng hơn 30 năm chiều dài sáng tác, dĩ nhiên những nỗi buồn trong các ca khúc của tôi có những sự khác biệt. Ở thập niên 60, là những giòng nhạc lãng mạn thời mới lớn, mới chớm biết yêu, hàm chứa những nỗi buồn man mác nhẹ nhàng như Bây Giờ Tháng Mấy, như Mùa Thu Mây Ngàn, như Bài Cho Em, như Tuổi Xa Người, Đêm Độc Thoại, Lời Cuối, Trời Về Đêm Mưa hay Còn Một Buổi Chiều... Bước qua thập niên 70, từ Trên Ngọn Tình Sầu, Giọt Lê. Cho Ngàn Sau, Rời Nhau, Như Ngọn Buồn Rơi cho đến Kiếp Dã Tràng, Đêm Không Cùng... đã ghi đậm nét những nỗi buồn từ tâm tư khắc khoải, từ những tiếc nuối và xót xa vời vợi. Từ đó các bạn cũng có thể cảm nhận rằng tôi muốn nói về hạnh phúc thật mong manh để lại trong ta những chuỗi ngày buồn sau khoảnh khắc hạnh phúc tan biến. Các bạn có thấy khi ca ngợi những niềm đau trong tình yêu qua tình khúc là muốn nói đến sự cần thiết của tình yêu trong đời sống chúng ta. Niềm đau đớn hiểu theo một cách khác cũng là một thứ hạnh phúc còn đọng lại trong cuộc đời chúng ta như là một hành trang cho những suy nghĩ về cuộc đời.

Bước qua thập niên 80, qua tuyển tập Giữ Đời Cho Nhau, nét nhạc có nhiều thay đổi. Nỗi buồn ở đây ray rứt hơn, nếu không muốn nói là bi thảm từ nét nhạc cho đến lời ca. Vì sau biến cố 1975, cuộc đời có nhiều khúc quanh, nhiều mất mát hơn, trong đó có cả những mất mát và chia lìa đớn đau về tình yêu gia đình và quê hương, khi Sài Gòn không còn là chốn dung thân được nữa. Từ bản Mắt Lệ Cho Người, Một Mình Trên Đồi Nhớ, cho đến Trên Tháng Ngày Đã Qua, Như Chiếc Que Diêm, các bạn sẽ nhận thấy sự khác biệt rõ ràng về nỗi buồn trong những ca khúc cũ từ thập niên 60 và 70. Còn nói về giống nhau, thì nhạc TCP lúc nào cũng có nét riêng rẽ bẩm sinh. Về ý tưởng trong lời ca, ngoài những khác biệt nói trên, thì vẫn còn phảng phất những lãng mạn và tình tứ như một dấu ấn trong đời nhạc. Thí dụ bài Mùa Xuân Trên Đỉnh Bình Yên của thập niên 60 và bài Tình Tư. Mùa Xuân, Giữ Đời Cho Nhau hay Mùa Xuân Và Tình Yêu Em của thập niên 80. Có khác chăng là sự ca ngợi tình yêu nồng nàn hơn, đầm ấm hơn ở những thập niên trước đó.



NPN: Trong thời kỳ mà nền âm nhạc VN tại hải ngoại chỉ chú tâm đến hình sắc (video) và số lượng tiêu thụ, thực hiện một CD do chính mình hát quả là một can đảm. Lý do gì thúc đẩy TCP thực hiện cuốn băng Giữ Đời Cho Nhau và CD Mưa Trên Ngày Tháng Đó? Và có thể chia sẻ quan niệm về sự khác biệt trong vấn đề diễn xuất và cảm nhận giữa một bài nhạc được hát bởi chính tác giả thay vì bởi một ca sĩ chuyên nghiệp .


TCP: Trong bất cứ một thời kỳ nào trong sinh hoạt âm nhạc nói riêng, và nghệ thuật nói chung, mỗi sáng tác phẩm được gửi tới quần chúng không đơn giản như gửi một lá thư qua bưu điện, mà nó có nhiều gút mắc ở bên trong. Nói cho rõ hơn, một ca khúc được phổ biến ra quần chúng phải qua trung gian những nhà sản xuất và phát hành. Các nhà phát hành đóng vai trò trung gian giữa người thưởng thức và tác giả. Các nhà phát hành vì có sẵn tiền bạc làm phương tiện nên họ có những đôi tay dài vươn đến tận những nơi mà họ biết là khán thính giả đang cần những món ăn tinh thần đó. Trong khi những người tạo ra nghệ thuật thì không có đủ phương tiện để gửi đứa con tinh thần của mình đến quần chúng. Vì vậy mà tác giả của những ca khúc hay tác giả của những quyển sách thường bị lệ thuộc vào các nhà phát hành. Sự lệ thuộc ấy lâu dần thành ra một thứ tệ trạng, nó làm nghệ thuật càng ngày càng dậm chân tại chỗ, nếu không nói là thụt lùi. Vì các nhà phát hành là các nhà thương mại, họ đánh hơi rất tài tình về thể loại nào mà đông đảo quần chúng ưa thích. Họ khai thác triệt để về loại nhạc đó, cũng như khai thác triệt để tiếng hát của ca sĩ nào mà họ thấy là ăn khách, làm sao cho túi họ đầy tiền mà không cần nghĩ tới tác giả. Thậm chí họ cũng không cần đề tên tác giả vào bài hát, và không cần nghĩ đến tiền nhuận quyền rất tượng trưng cho tác giả. Tôi không phủ nhận vai trò quan trọng của các nhà phát hành đối với những sinh hoạt nghệ thuật, nhưng tôi không thích cách đối xử của họ đối với tác giả. Ở quê nhà trước kia cũng vậy, nhiều nhà xuất bản và phát hành làm giàu trên tim óc của tác giả. Họ hái ra tiền từ những tác phẩm trong khi tác giả không đủ tiền mua gạo cho gia đình. Tình trạng đó bây giờ vẫn còn tiếp tục ở một đất nước văn minh và thượng tôn luật pháp như ở Hoa Kỳ này. Tôi thấy rất bất công. Tôi đã nhận thức được điều này từ lúc còn ở quê nhà, nên tôi không muốn sinh hoạt âm nhạc là sinh hoạt nghề nghiệp, nên đã tẽ ra một con đường khác, là dùng vốn đầu tư về sự hiểu biết ở học đường trước kia để làm phương tiện mưu sinh trong tương laị Và tôi không ít thì nhiều đã thực hiện được điều đó. Nên các bạn thấy tôi như một kẻ độc hành thầm lặng đi trên những sinh hoạt âm nhạc.

Âm nhạc lúc nào cũng là món ăn tinh thần trong suốt cuộc đời tôi. Và ai cũng vậy, cũng có tham vọng đưa đến quần chúng thưởng ngoạn những đứa con tinh thần của mình. Vì tên tuổi của tôi được biết đến từ các sinh hoạt trong các khuôn viên đại học Sài Gòn nhiều hơn là quảng đại quần chúng bên ngoài, nên sinh hoạt âm nhạc của tôi vẫn nhằm vào những khán thính giả yêu thích âm nhạc của tôi trước kia và một số khán thính giả thực sự nhận chân được giá trị nghệ thuật.

Tôi thực hiện những băng nhạc hay CD ở quá khứ hay trong tương lai là cũng vì muốn gửi đến họ những lời cám ơn chân thành tấm lòng ái mộ của họ đối với tôi trong quá khứ và trong cả tương lai.

Một ca khúc do chính tác giả trình bày bao giờ cũng lột được hết tâm tư của mình, dù họ hát không hay bằng ca sĩ chuyên nghiệp. Cái giá trị của tác giả tự trình bày là ở chỗ đó. Đôi khi người nghe không quen với tiếng hát tác giả, nhưng tôi nghĩ nếu thính giả hiểu rằng tác giả đem hết tâm tình của chính mình diễn tả cho người nghe thì họ sẽ không hẹp hòi mà hoàn toàn thông cảm. Đôi khi còn khám phá ra được nét độc đáo trong lời ca tiếng hát ấy. Chúng ta đang sống trên đất Mỹ, chúng ta hằng ngày vẫn nghe nhạc Mỹ do chính tác giả trình bày, nhưng các bạn thấy khán thính giả Mỹ đã nhiệt liệt hoan hô tác giả như là thần tượng của họ.



NPN: Với tư cách của một nhạc sĩ đã thành danh và tự phát hành sáng tác vì nhu cầu nghệ thuật trong tim, có kinh nghiệm hay nhắn nhủ gì với những nhạc sĩ trẻ rất muốn phổ biến tác phẩm của mình nhưng chưa ai biết đến hay để tâm đến (vì các trung tâm phát hành băng nhạc VN tại hải ngoại chỉ chú tâm đến sự tiêu thụ theo thị hiếu)?


TCP: Câu hỏi này hơi tế nhị. Như tôi đã trình bày ở trên, muốn phổ biến một tác phẩm của mình thì phải có phương tiện quảng bá. Phương tiện tốt nhất là phải xuyên qua các nhà sản xuất và phát hành. Nó hầu như là qui luật tự ngàn xưạ Và cũng chính vì vậy mà các nhà sản xuất và phát hành hay bóp chẹt tác giả. Ở Hoa Kỳ cũng không thoát khỏi qui luật đó. Nhưng ở đây, trong tinh thần thượng tôn pháp luật, họ tôn trọng bản quyền của tác giả và họ đã ký hợp đồng hay giao kèo đàng hoàng khi họ nhận mua một bản nhạc để khai thác thương mại. Các nhà sản xuất và phát hành Việt Nam của chúng ta ở đây hình như chưa học được tinh thần đó, cũng có thể họ cố ý không muốn biết những chuyện như vậy để khỏi trả tiền bản quyền tương xứng như luật định. Tôi cũng là một trong những nạn nhân bị khai thác như vậỵ Họ lấy nhạc của tôi không cần hỏi tác giả, không trả tiền bản quyền. Thậm chí họ không cần đề tên tác giả cũng không cần thiết phải giới thiệu tên tác giả. Tôi đưa ra một trường hợp như vậy để các bạn nhìn thấy rằng muốn trình làng một tác phẩm nghệ thuật của mình không phải đơn giản. Âm nhạc là bộ môn về nghệ thuật tiết tấu, dành riêng cho đôi tai. Nó không như thơ văn, đọc mà hiểu được cái hay cái dở. Thơ văn các bạn có thể viết và in trên các tập san báo chí hay trên Internet gửi đến đọc giả, nhưng về âm nhạc các bạn phải hòa âm phối khí, chọn ca sĩ trình bày, rồi liên hệ phòng thâu thực hiện trên băng nhạc hay đĩa nhựa CD, rồi sau đó phải liên hệ với các nhà phát hành để phân phối đi khắp nơi. Thực hiện một đĩa nhựa đã là nhiêu khê, mà giao đứa con tinh thần cho nhà phát hành lại là chuyện phiêu lưu khác. Tựu trung, tôi thấy toàn là chuyện khó khăn. Bởi vì mình không có khả năng (về tiền bạc và thời giờ), nên thấy tốt nhất mình nên hy sinh một đứa con tinh thần hay nhất trong bước đầu để tạo cơ hội trong tương lai. Nếu không, tôi nghĩ các bạn nên thực hiện lấy, tự quảng cáo lấy và tự phát hành lấy để khỏi đau lòng!


NPN: Xin cho biết cảm tưởng về tình trạng âm nhạc hải ngoại hiện nay, khi các trung tâm băng nhạc chỉ chú ý đến giới thiệu ca sĩ mới mà không hề có một quan tâm hay săn sóc gì đến những tác giả mới, những bài nhạc mới - Nhất là với tình trạng ca sĩ ngày một nhiều, nhưng cũng ít ca sĩ nào có trình độ diễn xuất bằng giọng hát cho trọn vẹn "phần hồn" của một bài nhạc, và họ chỉ ca đi ca lại những bài nhạc đã phát hành như nhau.


TCP: Câu hỏi này có một chút liên quan đến câu hỏi trên. Các nhà sản xuất và phát hành hiện nay phần đông là những người vụ lợi. Điều này rất dễ hiểu vì khi họ bỏ ra một số vốn khổng lồ để thực hiện một video hay CD là họ nhắm vào thị trường tiêu thụ. Mà thị trường tiêu thụ ở đây phần đông là những người thích các loại nhạc bình dân dễ hiểu. Chỉ có một số ít để tâm đến giá trị nghệ thuật thực sự. Cho nên họ đã chọn những bài hát đã từng đáp ứng theo thị hiếu ở quê nhà trước kia để đánh đúng vào tâm lý đông đảo quần chúng. Quần chúng chịu khó mua băng đĩa là quần chúng đã quen với các bài hát cũ trước kia, quen với các thể loại trước kia, mà không chịu chấp nhận ngay những bài hát mới, hay không có khả năng chấp nhận những bài hát có giá trị và các giọng hát điêu luyện. Tôi chợt nhớ tới nhiều thập niên trước kia, nhất là sau thế chiến thứ hai, Nhật Bản đã áp đặt chế độ cưỡng bách âm nhạc, chính quyền khuyến khích quần chúng nghe nhiều nhạc cổ điển Tây Phương, nên trình độ thưởng thức âm nhạc của Nhật đã được nâng lên rất cao như ngày nay. Vì các nhà sản xuất và phát hành của chúng ta ở đây là những người làm thương mại, họ bỏ tiền ra với mục đích thu lợi chứ không hề nghĩ đến chuyện hướng dẫn quần chúng thưởng thức những món ăn tinh thần cao hơn. Tuy nhiên, công tâm mà nói, loại nhạc bình dân cũng có giá trị về dân gian, giữ được nét đặc thù của dân tộc. Và cũng nhờ vào tài năng phối âm của các bạn trẻ hiện nay ở hải ngoại, cộng với kỹ thuật tân kỳ của điện tử hiện nay ở các phòng thâu đã làm cho nhạc Việt khởi sắc hơn. Tôi rất tiếc các nhà sản xuất có phương tiện trong tay mà vì quá thiên về thương mại nên đã không quan tâm mấy về vấn đề nâng cao phẩm chất của âm nhạc Việt qua những sáng tác mới của các nhạc sĩ trẻ hiện nay ở hải ngoại. Về ca sĩ cũng vậy, những ca sĩ mới hiện nay, ngoài một số rất ít như Thái Hiền, Khánh Hà, Ý Lan... tôi chưa thấy ai có khả năng thay thế tiếng hát của các đàn anh đàn chị xưa kia. Có phải tôi chủ quan quá không các bạn?


NPN: Ca sĩ Tuấn Ngọc gần đây có phát hành một CD nhạc của TCP Giọt Lệ Cho Ngàn Sau. Theo sự cảm nhận, trong CD này, Tuấn Ngọc có những bài hát rất hay, rất tới như Mùa Xuân Trên Đỉnh Bình Yên, Như Ngọn Buồn Rơi. Nhưng cũng có những đoạn hát hơi mạnh hơn cần thiết để phô trương giọng hát của mình như Giọt Lệ Cho Ngàn Sau, Như Chiếc Que Diêm. Xin cho biết cảm tưởng về CD này khi nghe nhạc mình qua giọng hát của một ca sĩ có kỹ thuật tương đối là cao như Tuấn Ngọc.


TCP: Về nam ca sĩ, hiện nay ở hải ngoại tôi thấy có hai giọng ca có kỹ thuật và có vẻ quyến rũ là Tuấn Ngọc và Vũ Khanh. Có thể có rất nhiều người không đồng ý với tôi ở nhận xét này, vì mỗi người có một cái "taste" khác nhau. Nhưng nếu dựa vào tiêu chuẩn làn hơi phong phú, phát âm đúng, giọng ngân đều đặn và không bị ngút hơi thì Vũ Khanh đáng được chọn là ca sĩ xuất sắc trong năm trong giải Kim Khánh vừa qua tại Houston. Trong CD Giọt Lệ Cho Ngàn Sau, gồm 10 tình khúc của tôi mà Tuấn Ngọc đã phát hành gần đây, tôi nghĩ anh đã chọn đúng những dòng nhạc để anh phô triển tài năng của anh. Bài nào anh cũng lột được ý, dù có một vài khuyết điểm nhỏ không đáng quan tâm. Có những bài Tuấn Ngọc làm tôi xúc động vì anh đã nói lên dùm tôi những điều tôi muốn nói qua tiếng hát. Anh đã làm tròn chức năng của anh qua những quảng 6 quảng 7 lên xuống đột ngột, là những quảng khó hát nhất mà tôi hay dùng trong dòng nhạc của tôi. Ít ra, đó là niềm hạnh phúc của một người viết nhạc, khi có một ca sĩ đã dùng giọng hát để nói lên được ý của mình.


NPN: Mỗi sáng tác không ít thì nhiều thường phản ảnh nội tâm hay con người của tác giả. Xin cho biết, trong các nhạc phẩm từ trước đến nay, bài nào là "Từ Công Phụng nhất". Hay nói khác đi bài nào TCP gửi gấm tâm tình của mình vào đó nhiều nhất. Tại sao? Bài nào TCP "thương" nhất.


TCP: Tôi vẫn thường gặp những câu hỏi như thế. Tôi không bao giờ nghĩ đến cái lẽ thường tình của người đời là con cưng con ghét, đứa nào không thương, hay thương ít thương nhiều. Âm nhạc là món ăn tinh thần rất cần thiết trong đời sống chúng ta. Khi nặn ra những đứa con tinh thần và đem trình làng, thì người đời sau khi thưởng thức cũng có thể nói bài này tôi không thích bằng bài kia. Nhưng đối với cha đẻ của chúng thì bài nào cũng là những đứa con được thương yêu. Bởi vì chúng là sản phẩm của tâm hồn, nên bài nào cũng là Từ Công Phụng cả. Từ Công Phụng ở tuổi 20, Từ Công Phụng ở tuổi 30, 40 và ngoài 50, ở mỗi tuổi đều có vẻ đẹp trong tâm hồn nổi trôi theo dòng đời.


NPN: Với những người yêu thích nhạc TCP, xin cho biết nhạc sĩ TCP có những dự định âm nhạc gì trong tương lai - video, CD, in tập nhạc, v.v...


TCP: Tôi xin khẳng định một điều: Những hoạt động về âm nhạc của tôi cho đến ngày hôm nay cũng chỉ vì lòng yêu thích sáng tác để hiến dâng cho đời. Nếu các bạn nghĩ tình yêu trong âm nhạc của tôi là những cánh hoa hồng bên cánh cửa sổ, mỗi buổi sáng thức dậy các bạn chiêm ngưỡng vẻ đẹp đó trong khoảnh khắc đầu ngày, thì mong những dòng âm thanh ấy quấn quít mãi trong đời bạn. Nếu vẻ đẹp trong âm nhạc của tôi cũng chính là một phần trong vẻ đẹp tâm hồn bạn, thì tôi xin làm tấm gương để các bạn ngắm mãi một phần đời óng ả của mình đang lùi dần vào dĩ vãng theo bóng thời gian. Bởi vậy tôi không ngừng mơ ước rằng tôi sẽ cố gắng làm được những gì trong khả năng âm nhạc của tôi để dành riêng cho những người hằng yêu mến nhạc của tôi từ bao năm tháng qua.


NPN: Sau cùng, TCP có điều gì để chia sẻ riêng cùng rất nhiều người yêu mến nhạc của TCP.


TCP: Cuối cùng, xin được chân thành gửi những tình cảm tốt đẹp nhất, cùng lời chúc mừng tốt đẹp nhất đến các bạn. Thân ái.


NPN: Một lần nữa, xin cám ơn nhạc sĩ Từ Công Phụng đã dành cảm tình đặc biệt khi trả lời những câu hỏi trong cuộc phỏng vấn này.



npn




.


2922





N Ụ H Ồ N G

c h o e m




Nhỏ,

Em hãy ngồi xuống đây bên tôi, giữa nơi nầy trời xanh đất rộng. Ngồi xuống đây để nghe chim hót, gió reo, để đón nhận bóng mát của cây cao và dịu êm của cỏ lá. Ngồi xuống đây em nhé, để nhìn mưa nắng giao hòa cho ngày tháng reo vui gọi về bốn mùa kết hợp. Ngồi xuống bên tôi đi em, và hãy nhắm mắt lại. Tôi sẽ kể cho em nghe một câu chuyện thần thoại của ngày xa xôi ấy, câu chuyện về sự tích của một loài hoa. Hãy lắng nghe, em nhé...


oOo


Ngày xưa, xưa lắm, có một vương quốc ở tận phương trời xa xôi bên một khu rừng rộng lớn và rậm rạp. Vương quốc nầy sống thật hòa bình và yên vui sau một thời gian dài triền miên người dân phải đấu tranh để dành quyền độc lập. Và vị anh hùng chỉ huy người dân của quốc gia này đã được dân chúng tôn lên làm vị vua đầu tiên. Sau thời gian dài chinh chiến, họ chỉ lo an hưởng thái bình và sống cho những quyền lợi của cá nhân mình. Vị hoàng đế kia cũng vậy, ngất ngưỡng trên ngai vàng và hào quang của quyền vị, ông đã bỏ bê việc nước, quên cả chăm sóc cho dân và để mặc lũ bầy tôi tham danh lợi cai trị dân chúng. Vì muốn hoàng đế lảng quên với việc triều chính, bọn tham quan đã chọn một thiếu nữ đẹp tuyệt vời để vua lập làm hoàng hậu. Nhưng trái với ý muốn của bọn quan lại, hoàng hậu lúc nào cũng hết lời khuyên năn nhà vua nên lo cho dân chúng và chỉnh đốn việc triều chính. Lũ quan lại rất ghét hoàng hậu, nhưng không làm gì được vì nhà vua quá thương yêu nàng.

Cho đến ngày kia, sau một thời gian thụ thai, hoàng hậu sinh ra một đứa bé thật kháu khỉnh, dễ thương. Lạ lùng thay, thân thể của đứa bé trai đó lại trong suốt như pha lê, đến độ thấy rõ từng đường gân, mạch máu và trái tim. Thấy cơ hội đã đến, bọn tham quan bèn dèm pha với nhà vua rằng hoàng hậu là một phù thủy trá hình và tuyên truyền tin này ra ngoài cho toàn dân. Trước áp lực của bầy tôi và sự phản đối của dân chúng, nhà vua đã truất phế hoàng hậu ra khỏi hoàng cung cùng với đứa bé lạ lùng kia.

Trở thành một thường dân, hoàng hậu đem con đi khỏi hoàng cung. Đi tới nơi đâu cũng bị dân chúng chưởi mắng và xua đuổi. Suốt con đường tìm nơi ẩn trú, hoàng hậu đã bị bao kẻ ném đá, dùng gậy đánh đập mà chỉ biết cắn răng dùng thân thể mình để che chở cho đứa con thơ. Với bao vết thương trên mình, hoàng hậu bồng con đến khu rừng già và ngã ra vì kiệt sức. Nhìn hài nhi mới ra đời trong lúc biết mình sắp chết, hoàng hậu không biết làm gì hơn là đưa tay vuốt ve con mình vài lần, nước mắt tuôn ra và trút hơi thở cuối cùng. Đứa bé nằm bên mẹ không ai cho ăn nên khóc lên thảm thiết vì cơn đói. Tiếng khóc vang lên tận chín tầng trời làm Thượng Đế động lòng ngó xuống trần gian. Khi thấy hoàn cảnh thương tâm đó, Thượng Đế nổi giận vì lòng tàn ác của người dân vương quốc kia. Ngài bèn sai thiên thần mang đứa bé vô rừng chăm sóc cho nó lớn lên trong tình thương của thiên nhiên và muôn cầm. Sau đó, ngài ban một lời nguyền khiến cho toàn thân thể của từng người dân bị gai nhọn mọc đầy người, để suốt đời không ai được gần gủi ai cho đến khi mọi người biết thương yêu nhau. Từ đó người dân của quốc gia nầy đều mang trên mình một lớp gai, từ vua tôi cho đến hạng bần cùng. Nhưng dù cho lớp gai trên mình ngày một dài và cứng nhọn theo lòng tham ngày càng to lớn, họ cứ sống cho cá nhân mình mặc dù phải trả giá cho lòng vị kỹ đó bằng sự cô đơn khủng khiếp dằn vật tâm linh.

Một ngày kia, nghe tin vương quốc này đang trở nên yếu thế, một quốc gia khác bèn đem quân sang xâm lấn lãnh thổ. Khi quân xâm lăng tràn qua bờ cõi, toàn dân trong nước ai cũng tự lo thân và trốn tránh nghĩa vụ. Nhà vua lúc đó đã hơi lớn tuổi mà vẫn bị lũ bầy tôi tham sống sợ chết làm áp lực bắt đem một toán quân ra chiến đấu. Sức mình thì yếu, sức địch thì mạnh - Sự thất bại đến với nhà vua thật nhanh chóng. Dẫn tàn quân chạy về hoàng thành thì mới hay lũ tham quan đã đem dâng cho giặc tự bao giờ. Phẫn chí, nhà vua quyết liều mình đem quân cố chiếm lại thành trì nhưng cuối cùng phải ngã ngựa vì một mũi tên có tẩm thuốc độc. Nhà vua được một số quân trung thành cứ thoát và chạy trốn đến bên bìa rừng. Nhìn lại binh sĩ lớp bị thương, lớp bỏ mình chung quanh, nhà vua lấy làm hối hận rằng mình đã không nghe lời hoàng hậu khuyên ngày trước. Nhớ đến hoàng hậu, nhà vua lại nhớ đến đứa con thơ vô tội của mình ngày xưa. Rồi nhà vua ngã bệnh vì vết thương hành hạ. Bên ngoài thì địch quân vây khốn, trong rừng thì binh sĩ liều mạng để tử thủ với nhà vua. Nhà vua lập đồn trong rừng làm chiến khu và để tập luyện binh sĩ.

Ngày qua ngày, dưới ách đô hộ nghiệt khắc của quân xâm lăng, người dân của vương quốc đó càng nghe đồn thêm về một quốc gia trong khu rừng già huyền bí nọ. Dần dần, người dân tìm cách trốn đi và tìm vào rừng để gia nhập. Phía quân xâm lăng cũng điêu ngoa, họ cho người trà trộn vào trong rừng nhưng kế hoạch không thi hành được vì không thể nào giả mạo được lớp gai cứng mọc trên thân thể của người dân bản xứ. Người dân đã biết đoàn kết để tạo cho khuyết điểm trên thân thể mình thành ưu điểm để chống giặc ngoại xâm.

Một ngày kia, với binh hùng tướng mạnh, nhà vua bắt đầu công cuộc dành lại quê hương. Lần nầy, với đoàn quân thiện chiến và với lòng tin thống nhất, nhà vua đã chiếm lại được thành trì và xua đuổi quân xâm lăng ra khỏi lãnh thổ. Không may, trong trận chiến cuối cùng nhà vua lại bị thương. Vốn đã yếu sức vì tuổi già, lại còn lao lực trong trận chiến dài đăng đẳng, nhà vua bệnh ngày càng thêm nặng. Toàn dân trong nước chưa kịp reo mừng dành lại độc lập đã phải mang nỗi buồn cho tình trạng ngày càng nguy ngập của nhà vua. Biết mình sắp chết, nhà vua trong cơn sốt đã thốt lên rằng: "Ta chết cũng đành lòng, nhưng trời ơi, sao ta thèm được một lần ôm đứa con mà ta chưa hề biết mặt !..."

Bỗng nhiên có tin báo từ bên ngoài thành có một người thầy thuốc nói sẽ trị hết bệnh cho nhà vua. Cửa hoàng thành rộng mở. Người thầy thuốc bước vào hoàng cung với tấm vải thô che kín thân thể mà không ai nhìn thấy mặt. Khi đến gần giường bệnh, người thầy thuốc đứng lặng yên thật lâu bên nhà vua mà không nói tiếng nào. Khi nghe nhà vua gọi con trong cơn sốt, người thầy thuốc rơi lệ. Giọt lệ nhỏ xuống trên gò má nhăn nheo của nhà vua làm nhà vua thức tỉnh và mở mắt nhìn người đang đứng bên cạnh mình. Khi nhà vua đua tay lên vói, người thầy thuốc bèn nắm chặt lấy tay nhà vua, quì xuống bên cạnh người và nói rằng: "Thưa phụ hoàng, con đây !" Rồi người thầy thuốc hất tấm vải thô che mình xuống đất để lộ ra một thân thể trong suốt như pha lê. Để chữa bệnh cho cha, vị hoàng tử nâng vua cha lên và ôm người thật chặt vào lòng, mặc cho những gai nhọn đâm vào người thật sâu. Và máu chàng đã chảy ra. Lạ thay, khi máu của máu của chàng thấm lên thân thể của nhà vua thì nhà vua cũng thấy mình khỏe lại. Và kỳ diệu hơn nữa, lớp gai nhọn trên thân thể nhà vua cũng tan biến dần theo từng giọt máu của vị hoàng tử đổ xuống. Sau đó vị hoàng tử bèn đặt nhà vua nằm lại trên giường để dưỡng bệnh.

Từ từ đứng dậy và bước đến người đứng gần mình nhất, vị hoàng tử ôm lấy người đó và nói: "Chúng ta hãy thương yêu nhau. Bất cứ hình phạt nặng nề nào của Thượng Đế cũng đều được giảm bớt nếu chúng ta biết chân thành yêu thương nhau." Rồi cứ thế từ người này sang người khác, chàng đi khắp thành mà ôm từng người một, từ ông lão nghèo nàn đến người thương gia giàu sang, từ em bé tật nguyền đến chàng thanh niên khỏe mạnh. Và cứ thêm mỗi người được ôm thì vị hoàng tử càng yếu dần theo từng giọt máu ứa ra trên thân thể họ. Cho đến lúc kiệt sức, chàng quị xuống bên đường. Tuy vậy, chàng vẫn mở rộng vòng tay kêu gọi mọi người đến cùng chàng mà chia sự sống. Mọi người nức nỡ khóc trước tình thương bao la của chàng. Những người sau cùng chưa được thoát bệnh đồng quì xuống bên chàng mà nói: " Chúng tôi xin hoàng tử đừng lao lực thêm nữa. Chúng tôi thành tâm nguyện mang lớp gai này trên mình để người còn được sống cùng chúng tôi." Lạ thay, từ trên thinh không bỗng có tiếng nhạc thánh thót vang lên và có lời truyền của Thượng Đế phán rằng: "Lành thay ! Các người hiểu được tình yêu thương chân thật và bỏ đi lòng tị hiềm, ích kỹ. Dám hy sinh bản thân mình cho đồng loại là định nghĩa của yêu thương vậy." Rồi cùng với thinh âm tan dần vào không gian, các lớp gai trên thân hình của những người còn lại đều biến mất đi. Khi người ta nhìn lại thì vị hoàng tử đang khép mắt lại với lời nói thật hiền hòa thoát ra theo làn hơi thở sau cùng: "Hạnh phúc là có nhau hôm nay để sống. Yêu thương là biết sống làm sao để ta có nhau ngày mai. Các bạn của tôi ơi, hãy nhớ rằng hạnh phúc không phải là của riêng ta để cho đi hay lấy lại. Hạnh phúc chỉ đến với ta khi ta biết yêu thương lẫn nhau và chia xẻ cho nhau tình thương đó..."

Rồi chàng lìa đời sau câu nói đó. Ngày hôm sau, dưới sự hướng dẫn của nhà vua, toàn dân trong thành đã đưa di thể của chàng xuống lòng đất muôn đời, bên cạnh khu rừng nọ. Lạ thay, khi xác của chàng vừa được chôn dưới lòng đất xong, người ta bỗng thấy có những chim muông, cầm thú kéo thành đoàn từ trong rừng ra nằm quanh ngôi mộ của chàng thật lặng yên và buồn bã. Một năm sau, người ta thấy trên ngôi mộ của chàng và chung quanh khu vực đó mọc lên những bông hoa đỏ tươi như máu với thật nhiều gai nhọn từ gốc đến ngọn. Người ta cho đó là sự kết tinh lại của tình thương của chàng hoàng tử để nhắc nhở cho người đời bài học cao cả nhất về yêu thương và hạnh phúc. Và người ta gọi loài hoa đó là hoa Hồng. Và mãi mãi đến ngày nay, dù mang nhiều màu sắc khác nhau, loài hoa đó vẫn tượng trưng cho sự yêu thương.


oOo


Nhỏ,

Đó là sự tích của hoa Hồng mà tôi muốn kể cho em. Em thấy không, hoa Hồng không chỉ là hiện thân của tình yêu đôi lứa mà là của tất cả tình thương trong ta, dù là cho quê hương, dân tộc, gia đình hay bè bạn. Gai của hoa Hồng là để nhắc nhở cho ta nhớ rằng ta đừng bao giờ chiếm đoạt tình thương của ai cả, và cũng đừng vì quá yêu thương cá nhân mình mà làm những chuyện thương tâm cho kẻ khác. Tin tôi đi nhỏ ạ, những đau thương trong cuộc sống này không phải đến từ những người xa lạ mà từ những người thân quen. Hãy biết rằng ta có nhau hôm nay để yêu thương nhau là hạnh phúc. Đừng để những tính toán cho ngày mai làm ta sợ sệt không dám yêu thương nhau, nhỏ nhé. Nếu ta biết yêu thương nhau, tình thương tự nó sẽ bồi đấp cho ngày mai, em ạ. Và cũng đừng suy đoán quá nhiều về tình cảm trong lòng mình để tìm cách cắt nghĩa nó tức là em đang cố tự cắt nghĩa với chính mình. Khi ta tìm được ý nghĩa của cuộc sống trong tình yêu, thì đó là khi tình yêu mang đến cho cuộc sống của ta nhiều ý nghĩa nhất. Hãy nâng niu tình thương ta có trong nhau như một nụ Hồng, em nhé. Và khi đời sống có phong ba, ta hãy làm như chàng hoàng tử trong truyện cổ tích nọ mà ôm cánh hoa vào lòng để che chở cho cánh hoa đó từ những trận mưa to gió lớn, dù chính ta sẽ bị gai nhọn đâm đau buốt. Rồi khi ta không còn đủ nghị lực để che chở nữa, hãy biết đặt nét đẹp của cánh hoa đó vào tim để giữ cho biểu tượng của nó được nguyên vẹn. Và em sẽ thấy, cho nhau sự sống và chia nhau khốn khó là định nghĩa cao đẹp nhất của yêu thương.

Đó là điều tôi muốn chia xẻ cùng em, nhỏ ạ. Khi ta sống bên được nhau ở những lúc cuộc đời muốn giết chúng ta bằng cách bắt chúng ta phải xa nhau, thì sau này khi nhìn lại, em sẽ thấy đó là những khi cuộc sống mang nhiều ý nghĩa nhất. Vì ta đã sống trọn vẹn cho tình thương. Vì tôi có em. Vì em có tôi. Và vì chúng ta có nhau.

Thôi, em hãy ngủ ngoan đi, nhỏ ạ. Và hãy mơ một giấc mơ - về một vương quốc nào đó, bên kia một bờ biển xa xôi nào đó. Để khi thức dậy, em sẽ bước vào cuộc đời bằng những lời hát yêu thương ngọt ngào, chân thật. Rồi em hãy ngó vào tim mình để thấy trong đó đang có những cành Hồng tuyệt vời đang kết nụ. Những nụ Hồng cho quê hương, cho dân tộc, cho gia đình và cho tôi nữa. Tình thương trong em hãy trong suốt và đơn thuần như trái tim pha lê của chàng hoàng tử. Rồi hãy nhìn vào tim tôi, em nhé. Để biết rằng trong tim tôi cũng có những nụ Hồng cho đồng loại như em. Nụ Hồng cho quê hương đói khổ, nụ Hồng cho đồng bào khốn khó lầm than, nụ Hồng cho mẹ cha tuổi đời và muộn phiền ngày thêm chồng chất, nụ Hồng cho bạn bè ngã gục ở những chiến lũy vô danh, nụ Hồng cho đời ta tha hương viễn xứ. Và một nụ Hồng này nữa, tôi dành cho riêng em, đó nhỏ.



npn

.


3112




N g u y ễ n T ấ t N h i ê n,

đời thơ còn lại


Ta phải khổ cho đời ta chết trẻ
Phải ê chề cho tóc bạc với thời gian
Phải đau theo từng hớp rượu tàn
Phải khép mắt sớm hơn giờ thiên định!
(Vì Thượng Đế từ lâu kiêu hãnh
Cầm trong tay sinh tử muôn loài
Tình ta vừa gánh nặng thấu xương vai
Thì em hỡi, ngai trời ta đạp xuống)


trích bài thơ Giữa Trần Gian Tuyệt Vọng , 1972
(khắc trên mộ bia của Nguyễn Tất Nhiên)




Mày biết, tao ngày xưa hãnh diện bao nhiêu khi thấy ai cũng biết mình qua mấy bài thơ phổ nhạc của Phạm Duy thì bây giờ tao lại đau bấy nhiêu. Người ta chỉ biết đến tao qua vỏn vẹn mấy bài thơ đó! Mình có một đời thơ còn lại...

Qua nhạc sĩ Phạm Duy, Nguyễn Tất Nhiên thành danh với những bài thơ 5 chữ về tình yêu sinh viên, học đường, những hạnh phúc ngoài tầm tay, những thiên đường đã khép...

Tôi gặp anh trước đó có hai lần. Chỉ là sơ giao qua vài người khác. Mỗi lần, chỉ là chia đọc vài bài thơ bản thảo của nhau.

Câu nói trên anh đã nói với tôi vào những ngày tháng này, bốn năm về trước. Trong lần gặp gở thứ ba. Lần cuối. Khoảng nửa năm sau, tin anh qua đời. Ngày 3 tháng 8 năm 1992.

Hôm nay chép lại vài bài thơ của anh.

Những bài lục bát. Trong đó, những Minh Khúc - trích với sự chấp thuận của tòa soạn Tập San Hợp Lưu - là những bài thơ cuối đời của anh. Rất riêng.

Những bài thơ theo thể tự do. Phản phất trong đó - nhân sinh quan, triết lý, chiến tranh, thân phận con người và cuộc sống riêng anh. Tôi yêu những bài thơ này, nhất bài Tâm Dung.

Để gọi là tưởng niệm. Và để gọi là chiu chắt tiếng thơ anh. Một đời thơ còn lại...


oOo


Chở Em Đi Học Trường Đêm

chở em đi học, mưa, chiều
tóc hai đứa ủ đôi điều xót xa
mưa thánh thót, mưa ngân nga
(hình như có bão bay qua thị thành)
bàn tay thiếu máu lạnh tanh
cóng tôi chịu đựng cho đành luyến thương

chở em đi học, mưa, buồn
tôi, Honda cũ trèo luôn dốc đời
thình lình chết máy như chơi
đừng toan tính chuyện xa vời, nhé em!

đèo nhau qua dãy cột đèn
khẳng khiu soi rọi đường đêm bước người
bóng xấp nhập, bóng tơi bời
bóng co, bóng dãn, bóng trôi dập dềnh...
(dối gian như bóng dối hình
dối gian theo những lời tình gió bay...)

đèo nhau qua đoạn đời này
cầu Trương Minh Giảng nghe đầy hoàng hôn!
mưa rỉ rã, mưa nguồn cơn
mưa tê tái thịt, mưa chường chán da...

chở em đi học, mưa nhòa
đường loang loáng nước lập lòa bóng cây
lạnh vừa đủ siết vòng tay
run đi em, để sau này nhớ nhau

chở em qua vũng lầy nào
xe lăn bánh chợt vào sâu tội tình



Minh Khúc 5

tay đèn ngoắc bóng phố khuya
phố khuya khuya phố chia lìa ước mơ
và, cô đơn giết mòn chờ
và, hun hút có ai ngờ vẫy theo?

cô liêu tôi đứng nghe chiều
bảo đêm khuya thức bao điều tàn phai
và, mang cũ kỹ thêm vài
và, tôi đứng đợi ngày mai chút già



Minh Khúc 6

đường không gian - đã phân ly
đường nhân gian - đã một đi không về

những con đường mịt sương che
tôi vô định lái chuyến xe mù đời
cu tí ngủ gục đâu rồi?
băng sau, ngoái lại, bời bời nhớ con!

đường trăm năm - nát tan lòng
đường ngàn năm - hận, xin đừng trả nhau!

những con đường cuối năm nào
cho tôi tìm lại cành đào ba sinh
khi em lễ mễ với tình
thắp nhang tạ tội sinh thành con đi

đường chung đôi - đã chia đời
đường chia đôi - vẫn hơi người quẩn quanh

chim đêm tiếng hót đau tình
đau tim tôi chở lòng thành kiếm em



Minh Khúc 7

ơn đời tha thứ cho nhau
ơn người buông thả nhau vào lảng quên
ơn sông kỷ niệm dòng hiền

mang mưa hiện tại kêu thềm nhà
xưa:

nhà xưa
có lửa hương vừa
có đau đớn đủ
có chưa trọn đời
có dòng nhẫn nhục rơi
rơi... xuống môi run rẩy khóc muồi trăm năm
có chung mang một chỗ nằm
có riêng quang gánh nên
đường đôi
nơi!

ơn chim hót tiếng thương người
sáng nay thức dậy
vườn đời
thiếu
nhau!



Minh Khúc 10

đẩy nhau đến tận tàn đời
đủ chưa? đau khổ bật lời yêu thương
hiu hiu gió nhẹ nhàng, thường
bóng cây thư thả động lòng tháng năm...

xô nhau cuối tận đường hầm
gặp chưa? tia sáng từ tâm nhiệm mầu
hay là hóc hiểm thâm sâu
vẫn nuôi ích kỷ cho màu tàn phai...

dìu nhau trên những đường dài
đâu đâu cũng tiếng người thay đổi lòng
rồi sao? có thấy chi không?
con ơi, bố mẹ diễn tuồng sinh ly...



Tâm Khai

gian truân lắm mới hôn người
chiếc hôn tình lớn đem đời nhau theọ..

hôn em phớt nụ hôn liều
bỗng nghe trật tự khá nhiều đỗi thay!
(ví dù nội cỏ ngàn cây
cũng môi trường đúng mới khai lá cành
mới đơm bông, mới trái lành
như tôi hướng thiện bởi tình thăng hoa!)

hôn em thảng nụ bất ngờ
âm ba phản xạ đào sâu, tận cùng
như trời hoảng đất bàng hoàng
như không phải thế...
tim
ngừng
đó thôi!

hôn em
chấn động
đầu đời
chiếc hôn tình lớn kiếp người đôi giây!



Tâm Sương

hôn em
mới nụ hôn hồng
sao
nghe trong nắng sớm hong vàng chiều?

hôn em
mới nụ yêu kiều
sao
nghe trong dấu yêu nhiều tiếc thương?

hôn em
mới nụ chưa từng
sao
nghe vô lý khi từng vẫn chưa?

hôn em
nụ thiệt thà mà!
sao
chân giả kệ cái là khổ đau?

hôn em
nào ấy hôn đầu
để
nghe
thiên cổ
ngàn sau
cũng ngần ấy thôi - một nụ ân cần ấy thôi - sương
khóc trên từng xác hoa...



Tâm Sân

1.
làm thơ là đùa giỡn
đùa giỡn một cách nghiêm chỉnh
thi sĩ
là kẻ phải biết thế nào là luật chơi
khi đùa giỡn với ngôn ngữ
là hiến đời cho thơ lúc
hiến thơ cho đời

2.
vợ đi sanh đã ba bữa nay
một mình ở nhà đấu võ rừng với
thằng con chưa đầy hai tuổi
chợt phác giác ra
một cây tài làm bố
nội trợ đảm đang
tắm rửa con kỹ lưỡng hơn tắm rửa mình
tốt lắm
nên phát triển
thứ nghệ thuật này chẳng khiến ai
xốn xang ganh tị

3.
luật chơi
thi sĩ
là kẻ
phải gục ngã thảm thiết
gục ngã tận bình sinh
trong trò đùa ngôn ngữ
ngã gục vì không tin
văn chương gian lận mình
bởi chế đô.
bởi chính trị
bởi xã hội vật dục
bởi vận tốc văn minh xô sấp ngửa trắng trợn từng ngày



Như Là Hôm Qua

người đẹp cúc của mày đã đi
quân trường giòn tiếng súng
ôi tình yêu nổ giòn
nổ
giòn tan

người ấỵ.. cúc của mày đã đi
quân trường giòn tiếng súng
mặt bia nào nát ruột tan lòng
mày nghiến răng
mày lãy cò điên loạn
mày lãy cò công phá tình yêu
mày lãy cò
tao nghe

thôi mày
mình đã hết thời mơ em nón lá
học chung trường mai mốt sẽ chung đôi
dẫu chưa già... mình cũng sẽ hai mươi
cũng đủ sức mỉm cười nghe tin vài đám cưới!

nghe mày
mình đã hết thời mơ em nón lá
đời chông gai đau đớn tuyệt vời
hãy cởi bốt-đờ-sô ra mà mạnh dạn bước lên chơi
mày sẽ thấy máu tim tươi ràn rụa
mày sẽ nhớ sân trường nhiều nắng lụa
nhớ người yêu nhí nhảnh băng qua đường
tóc thề lay nhè nhẹ gió đưa hương
mày sẽ nói ngập ngừng trong hơi thở
hà... không ngờ em ác quá cỡ!

thần tượng cúc của mày đã ra đi
quân trường giòn tiếng súng
mặt bia nào trong tầm bắn sĩ quan tương lai tên
thằng tho.
đạn xuyên tâm
đạn rỗ tả tơi khuông mặt em rạng rỡ trăng rằm
tự gắp đạn lấy tim mình!

hai năm sau cúc của mày
duyên của tao cũng đi!
thảm hơn chuyện thảm của mày
tao không có bia nào để nhắm

hai năm sau cúc của mày
duyên của tao đi đảo guam

mười lăm năm sau cúc của mày
tao nhớ in tuồng mới hôm qua!



Tâm Dung

1.
có thể nào trẻ thơ sống bên ngoài lòng mẹ? có thể nào anh sống ngoài tầm mắt em?

2.
anh phải bước ra ngoài tất cả để dọn mình kém hèn như cỏ dại, và sương lành sẽ đẫm rượi bàn chân em, lúc ấy cho dù em chỉ nhìn thu hút bởi những giọt sương lóng lánh ươm những tia nắng khiết dịu đầu ngày rực rỡ dù em chỉ xao hồn theo khoảng gió lay động tóc mai dù em chỉ lâng lâng thở tiết mùa xuân ban phát hương thơm cùng óng ả... dù em chẳng quan tâm đến thứ gì đã êm ái đệm lòng chân dù gì anh cũng cảm tạ một lần được rạp mình vô âm dưới gót được một lần nâng chở bước em quạ..

3.
tình yêu sao mà, em ơi tình yêu sao mà... anh quằn quại dưới gót bước chân ngày sống vội, tình yêu sao mà tình yêu sao mà... em ơi thời gian chậm kéo ngày sống anh lê thê tù tội.

4.
vì người yêu thương trời đất cũng yêu thương, vì em đang ban phát yêu thương, vì anh cũng là thành phần muôn một của đất trời, nên cho dù em không hay không biết yêu thương vẫn thấm nhuần đều trên cuống đọt ngàn xanh dù em không biết không hay anh vẫn lan âm thầm khắp mặt địa cầu bất đồng khí hậu nhưng phải chăng em, nơi đá khô đất khó nào mà không diệp lục phải chăng em, đồng hoang man dã nào mà không có hoa chỉ tay em? vì em đang ban phát yêu thương nên anh khẩn xin là cọng cỏ được lần nào của chân em, tội nghiệp cho anh lòng còn ham muốn, tội nghiệp cho anh một đơn thân cỏ dại đòi chỉ riêng dành cho nhón ngón nhịp nhàng từng mỗi nhịp tim...

5.
tình yêu sao mà đau khổ với khổ đau, toại nguyện phải chăng là hạnh phúc? em lý lẽ gần nhau tình sẽ chết, vậy người ta sinh ra, sống, để làm chi?

6.
anh cô đơn hát vu vơ lời gì vô ý chỗ đám đông nơi con người dễ dàng phỉ báng kẻ điên khùng, ấy chết, anh chẳng thể viện lý do cuộc sống vắng em, dù em sẽ tin, nhưng thảm trải dưới chân có lời nào giải thích? dưới chân tình yêu, anh xin thành khẩn hứa chịu đựng ngang nhau hết thảy kẻ thân, thù.

7.
có thể nào môi mẹ không cần má con thơ? em từ tâm anh tin tưởng sống chẳng thể nàọ..

8.
anh vẫn ngây thơ trong sáng như thời mới lớn như thuở mười bốn mười lăm làm thơ yêu em mà ngủ phương phi trên nệm-gối-thơ mình, anh vẫn thắm tươi hy vọng như thời mới lớn như thuở mười sáu mười bảy làm thơ yêu em mà thức dậy trên thảm-cỏ-thơ mình hướng mũi về gần một đóa hoa hàm tiếu hít ắp đầy hai cánh phổi lành tươi luôn được tinh lọc bởi những mỗi bình minh bầu hồng căng sữa nắng rồi sau cơn ngây ngất đê mê anh dồi dào năng lực sống suốt hai mươi bốn giờ, anh vẫn tin yêu thành tín như thời mới lớn như thuở mười tám mười chín làm thơ yêu em mà quì hôn lên bóng người yêu đổ dài vào công-viên-thơ mình rồi trong cơn chiêm ngưỡng triền miên anh hoàn toàn chẳng còn bất cứ tiếng gì từ chung quanh đường phố chợ người điệp trùng xe cộ, để, tiếng đều đều thạo việc ong đàn xây tổ, để, tiếng tung tăng bướm lũ rập rờn vẩy màu thành bài ngợi ca hoa ngàn hiền khoe mơn mởn sắc, để, anh hoài hoài cặm cụi ngồi lựa từng cọng-rơm-sợi-lác-thơ mình những mong manh dệt thành chiếc-đệm-chất-phát-tình-yêu dài trải bằng suốt kiếp người này cho nhỏ nhẹ đôi bàn chân em đời còn mềm mại mãị..

9.
tình yêu sao mà thê thiết quá em ơi, anh chẳng thiết ai hay mình sống chết, anh chỉ thiết nột bàn tay cần thiết vuốt má cho đêm không nhất thiết thuốc an thần!

10.
anh muốn dụi tóc vào những ngón tay em cho hiện ra vài điểm bạc, cho thời gian đẹp phôi phai, cho sen lòng anh ngày mỗi thêm một đóa, cho hoa huệ hoa trang em đong đưa ngần ấy búp nhỏ đơm hương cho gió tình thơm tho không phân biệt chiếm hữu, tự do.

11.
mặt đất kia phù sa đắp bồi cho lúa no hạt mởn mơ bông, ruộng lòng anh đòng đòng tươm mắn sữa vì em là mưa hạ nắng đông là suối sông nguồn lượng cho rễ ngon khoáng chất trẩy hoa cành, vườn lòng anh xanh ngát tận chân trời vì em là yêu thương không phân biệt hoa nào là hoa hạnh phúc quả nào là quả đau thương.

12.
buổi sáng tinh khôi bừng mắt dậy thấy hoa lá không tên bóng động hình bên cửa sổ đùa gió vui sương, môi cười theo hồn nhiên nụ, hoa cười hay anh cườỉ trưa trưa rực nắng chan vàng đồng hướng dương hực vàng một cánh ngút ngàn chân mây, những nụ cười hàm tiếu tròn đầy, anh cười hay hoa cườỉ chiều chiều nghiêng nghiêng nắng dịu nghiêng nghiêng mình chào người và người chào đáp lại, người cười hay tim cườỉ buổi tối anh ngon lành êm ả ngủ, thở đều hòa nơi một kẽ ngón chân em, em thở hay anh thở...



oOo


Tôi không biết luận thơ hoặc chiết giải những câu thơ tuyệt mỹ - bàn luận chữ nào hay, cắt nghĩa ý nào đẹp. Tôi chỉ biết mình đọc và cảm nhận được những gì mình đã. Đôi khi là rung động. Nhẹ nhàng. Hay mãnh liệt.


Cũng bằng những rung động đó, tôi đã chép lại, ở trên, những bài thơ của Nguyễn Tất Nhiên. Phần cảm nhận, xin dành riêng cho bạn đọc. Và phần kết luận, cũng là của bạn. Chỉ xin ghi lại hôm nay những tâm tình mãi dành cho một người thơ, đã sống cho thơ. Đến trọn cuộc đời. Như anh đã.

cùng em ngàn dậm ra đi
chung nghe thiên lý đường về trong tim.

Nguyễn Tất Nhiên



viết xong 15 tháng Giêng, 1996


_________________________________________________________________
Nguyễn Tất Nhiên, chân dung - tranh Đinh Cường




npn

.


3162







Cũng Cần Cho

H Ạ N H P H Ú C







1.
Đêm qua. Vợ đã đi ngủ. Tắt đèn. Vặn lên một bài nhạc. Và ngồi trong bóng đêm để nghe thời gian qua thật chậm...


2.
tôi đã yêu em trong mùa gió
khi lá cây khô bay đầy ngõ
yêu em không cần vội vã...


Đời sống có quá nhiều sắp xếp của thời gian, chạy đua với những công việc hằng ngày. Ngay cả khi nghỉ ngơi cũng có thời khóa biểu - đi đâu, làm gì, thăm ai.

Chiều hôm qua, đi làm về bị nhức đầu. Thay đồ xong, nằm trên cái ghế dài chờ vợ về để ăn chiều. Rồi ngủ đi lúc nào không biết.

Một bàn tay mát đặt lên trán làm thức giấc.
- Anh lại nhức đầu phải không?
- Ừ.
- Anh ngủ đi, khi nào làm cơm xong sẽ gọi anh dậy.

Nhắm mắt lại, nhưng không ngủ. Nằm đó lắng nghe những tiếng động quen thuộc vang lên từ nhà bếp - tiếng vòi nước chảy, tiếng bàn cơm đang được dọn bày, tiếng nấu nướng, và mùi thơm của thức ăn... Những âm thanh, hương vị hằng ngày bỏ ngoài tai như bao nhiêu âm thanh khác liên quan đến những gì gọi là việc-phải-làm.

Ấy vậy mà trong buổi chiều qua, nằm lắng nghe trong vô vàn hạnh phúc. Những hạnh phúc rất gần, rất thật. Trong cuộc sống vợ chồng, tình yêu có khi chỉ còn là những cử chỉ thân mật, lời nói ngọt ngào, nụ cười chia sẻ. Và cho rằng đó là hạnh phúc.

Đôi lúc, cũng cần có những phút giây im lặng lắng nghe để biết vì sao tình yêu hiện hữu. Vì sao cần nhau, yêu nhau.

Tình yêu

nhận diện ra những khoảng-trống-sẽ-có-nhưng-không-còn-nữa từ sự có mặt cần thiết của một người, cho một đời còn lại.


3.
Tôi đã yêu em như trẻ thơ
Đâu biết đôi khi có lìa xa
Yêu em trái tim thật thà...



npn

.


3234 top -
s á n g t ạ o , v à d ò n g s ô n g . . .
1, 2, 3, 4, 5 ... 7
_______________________________________________
Bóng Xế - thơ - Lý Quang Chính _______________________________________________

Image

Mệt rồi gót mỏi rong chơi
Sơn cùng thủy tận đã lời nghe ra
Hoàng hôn trỗi nhịp phôi pha
Phím mòn ai nhấn âm ba lạnh mình

xem tiếp...

_______________________________________________
Tiếng Vọng Của Biển - văn - Lư Ngọc Dung _______________________________________________

Image

Tôi xa biển, có lẻ là vĩnh viễn. Nhưng tiếng sóng biển hay tiếng nói thật sự của cuộc đời sẽ luôn luôn tồn tại trong chính tôi. Ðó là thứ tiếng nói chân thật, giản đơn của biển cả mênh mông. Tiếng của Mẹ. Tiếng vọng của biển...

xem tiếp...

_______________________________________________
Thành Phố Mưa Bay - nhạc - Thúc Sinh _______________________________________________

Image

có những chiều thành phố mưa bay
thương em gầy giọng hát liên dài
nghe hơi thở chạnh lòng khơi niềm nhớ
môi nhăn mắt đỏ mòn mỏi theo đợi chờ...

xem tiếp...

_______________________________________________
The Second Chair - ảnh - Đỗ Danh Đôn _______________________________________________

Image


xem tiếp...