Image


N H Ữ N G
M Ả N H .Đ Ờ I
H Ậ U .C H I Ế N


*(Vì sự riêng tư, tên của bác Chuyên và bác Anh được đổi. Tên chú Quý giữ nguyên.)
___________________________________________________________________________
Q u ả n g D i ệ u . T r ầ n B ả o T o à n



BÁC CHUYÊN

Bác là cựu Đại Úy công binh, thuộc Liên Đoàn 8, Tiểu Đoàn 81, Quân lực Việt Nam Cộng Hòa. Sau năm 1975, bác bị đi tù (học tập cải tạo) 7 năm, khi trở về nhà bác đã được chia cho gia đình cán bộ, vợ con bác vượt biên và đều mất tích kể từ năm 1979. Bác đi lang thang suốt mấy ngày ở Sài Gòn, chẳng biết về đâu, khi anh em bạn bè chiến hữu người đã di tản, người vẫn ở tù, người đi vùng kinh tế mới. Bác ghé thăm vài gia đình, thấy cảnh buồn, người chồng còn ở tù, người vợ tần tảo chạy ăn từng bữa nuôi đàn con, ở lại không tiện, vì gia giáo cổ xưa, không ở lại nhà bạn bè khi người chồng vắng nhà. Bác ghé thăm Ông Nội tôi, Ông tôi bảo bác ở lại, sai tôi đi chợ mua một ít thức ăn về làm cơm đãi bác. Trong suốt bữa ăn, bác không nói gì, Ông tôi thì gắp thức ăn cho bác và bảo: "Ăn đi cháu, bác không biết ngày nào bác mới được ăn cơm với em Lễ!" Cả hai người đàn ông đều khóc. Tôi hiểu là cả hai đều đang rất thương cảm cho số phận của họ, của gia đình và xã hội trong những ngày hậu chiến. Bác Chuyên ở lại với Ông cháu tôi khoảng một tháng, trong thời gian ấy, bác Chuyên dạy tôi văn học, sử ký, địa lý và các khái niệm trật tự xã hội. Sau đó, bác bảo bác đi Biên Hòa làm thợ điện, vì bác có người anh họ thu xếp được công việc cho bác dưới đó. "Trước hết cứ phải kiếm cách nào sống đã bác ạ" bác Chuyên thưa với Ông tôi "cháu đi xuống Biên Hòa làm thợ điện, thỉnh thoảng cháu lên thăm bác." Bác quay qua tôi bảo: "Cháu chăm sóc Ông nhé, cảm ơn cháu đã nấu cơm cho bác cả tháng qua." Thỉnh thoảng như lời hứa, bác lại ghé thăm nhà, có lẽ là dịp bác về Sài Gòn trình diện. Đến một hôm, bác đến thăm, mang tặng cho Ông tôi cái biến áp (đổi điện, vì ngày đó điện yếu lắm, một ngọn đèn neon không có biến áp cũng không thể sáng được) bác đưa cho tôi mấy trăm đồng, bảo tôi đi chợ mua ít thức ăn, nấu bữa ngon ngon để ăn cơm với Ông cháu tôi. Bữa đó bác bảo bác sắp đi xa, có anh bạn làm sĩ quan Hải Quân khi xưa được mời làm tài công, bác ấy thu xếp cho bác làm thợ máy để đi không tốn tiền. Ông Nội tôi coi tử vi cho bác rồi bảo: "Cháu đi lần này thuận buồm xuôi gió đấy. Cuộc sống của cháu từ nay sẽ khá. Bác mừng cho cháu, sau những đau thương, cái phúc lại đến cháu ạ." Bác Chuyên đến Indonesia, rồi đi định cư ở Úc. Năm nay bác đã 85 tuổi, già rồi, song vẫn khỏe mạnh. Năm kia, ba mẹ tôi qua Úc thăm bác, tôi gửi một món tiền nhỏ biếu bác tiêu vặt, bác gửi trả lại, còn tặng cho tôi chiếc đồng hồ để bàn và bức thư ngắn: "Toàn, bác không dám tặng cháu đồng hồ đeo tay vì như vậy chở củi về rừng, nhưng tặng cho cháu chiếc đồng hồ để bàn để nhắc nhớ đến thời gian bác cháu ta bên nhau. Nghe ba mẹ cháu kể, bác rất vui vì thằng bé ngày xưa giờ đã thành NGƯỜI LỚN. Bác Chuyên." Chữ "người lớn" ông viết hoa. Khi nghĩ đến bác Chuyên, tôi chỉ nhớ một câu bác nói lần đầu ăn cơm với Ông cháu tôi, trong nước mắt "Mất nước là mất tất cả."


BÁC ANH

Bác thuộc dòng họ tiếng tăm lừng lẫy, chú bác của bác Anh đều là những cây viết chính trong nhóm Tự Lực Văn Đoàn. Bác là người nho nhã, đẹp trai. Tôi không biết bác đã làm gì để bị đi tù đến 8 năm sau năm 1975. Khi ở tù ra, bác trở về nhà, ngôi nhà còn đó, vợ con còn đó, song vợ bác đã có chồng mới. Vợ bác là người phụ nữ rất đẹp, ăn nói khôn ngoan, lịch lãm. Cũng đi thăm nuôi bác được mấy lần khi bác ở Nghệ An, Vinh, Nghĩa Lộ, nhưng rồi mất hút. Không thư từ, không gửi quà và dứt hẳn thăm nuôi. Bác trở về, ngồi bên quán cà phê đối diện nhìn vào nhà, nhìn thấy các con của bác đã lớn, nhìn thấy người vợ của bác vui vẻ hạnh phúc bên người đàn ông khác. Bác lặng lẽ ra đi. Bác ghé nhà tôi thăm Ông Nội tôi và kể lại chuyện buồn. Ông tôi khuyên nhủ rằng hết duyên thì nên buông bỏ. Tôi hồi đó mới 14 tuổi, song nghe bác kể đã nóng máu, hỏi sao bác không xông vào chém bỏ mẹ thằng kia đi? Bác cười buồn bảo: "Bác mới đi tù về, chém làm sao được người ta? Hơn nữa, lỗi tại bác bỏ vợ con đi từng ấy năm tháng. Bà ấy chắc làm vậy cũng để nuôi con. Thôi cháu ạ, kẻ thua trận thì chẳng còn quyền gì để nói." Tôi hỏi bác sao không gặp lại các con? Bác trả lời: "Bác không muốn các em khó xử. Hậu vận còn dài, ngày nào thích hợp rồi gặp lại chúng nó cũng được." Trong lời nói vẻ nhẫn nhục chịu đựng đẫm ướt trong tiếng nấc nghẹn ngào, song bị kìm nén trong cổ họng.


CHÚ QUÝ

Người của "bên thắng cuộc", chú có họ hàng gần với gia đình tôi. Chú là người trong họ đầu tiên đến thăm Ông Nội tôi sau ngày 30/04/1975 trong bộ quân phục màu cỏ úa. Ông Nội tôi hỏi: "Ông cán bộ tìm tôi có việc gì?" khi thấy chú mặc đồ bộ đội hỏi xem có phải đó là Cụ Bá không? Chú Quý mừng rỡ nói: "Bác ơi, con là Quý, con ông Q. em họ của bác đây!" Ông tôi mở cửa cho chú vào nhà, song vẫn dè chừng: "Cháu đến đây thăm bác hay có việc gì không? Con trai bác đi trình diện học tập rồi." Chú Quý thưa: "Bác ạ, bao nhiêu năm rồi cháu vẫn nhớ hình ảnh của bác, ngày cháu còn bé xíu ở quê. Hôm nay cháu vào thăm bác thôi. Mưa bom, bão đạn chẳng chết, giờ chiến tranh qua rồi. Cháu xin bác bữa cơm." Ông tôi bảo cô tôi nấu cơm mời chú, nhưng tình gia đình cũng không nồng thắm bằng cái biên giới lừng lững giữa hai chiến tuyến. Năm tháng qua đi, vài tháng chú Quý lại ghé qua thăm Ông tôi một lần. Chú vào tiếp quản Sài Gòn và đóng quân trong thành phố. Qua những câu chuyện giữa những người lớn, tôi lờ mờ hiểu là chú cho rằng mình đã bị tuyên truyền không đúng sự thật. Sự nề nếp và thịnh vượng ở Miền Nam khiến chú suy nghĩ về những bài học chính trị khi xưa ở chiến trường. Vài năm sau, chú giải ngũ với quân hàm Thiếu Tá. Ngày chú về quê, chú gom tiền mua được một cái máy ghi âm. Tôi hỏi chú mua máy ghi âm làm gì? Chú bảo: "Cháu ạ, ở nhà quê mà con cháu đi công tác nơi xa, cha mẹ già nhiều khi không đợi được, những lúc ấy nếu có cái máy ghi âm này, ghi lại lời trăn trối của các cụ thì thật quý. Các cụ an tâm dặn dò, con cháu được nghe tâm nguyện cuối cùng của các cụ." Nghe chú Quý nói, tôi rất cảm động. Chú thật có lòng và tốt bụng.
Trở về quê, chú làm ruộng sống qua ngày, đến một hôm chú đang xát thóc thì tự dưng đột quỵ rồi ra đi ở tuổi 53. Một người tốt, sống hết đời với nhiệm vụ của người trai thời chiến, người đàn ông thầm lặng của thời bình, cuối cùng trở về với nắm đất của quê hương.
Hôm nay, 30/04/2020, một ngày mưa rả rích, tiếng mưa như gõ vào ký ức những tháng năm quá khứ, đối với tôi ngày này chỉ có ý nghĩa là một ngày lịch sử, khi đất nước, gia đình và rất nhiều cá nhân của thế hệ cha chú và chúng tôi bước qua một khúc quanh mới.

Image



_______________________________________________
Chuyện Tháng Tư - thơ - Thúc Sinh _______________________________________________

Image

Có một ngày, cuối tháng tư
Buồn như nước lũ dâng từ biển lên
Bạn học chẳng dám nhớ tên
Tôi mang áo rách đi bên cuộc đời

xem tiếp...

_______________________________________________
Những Mảnh Đời Hậu Chiến - văn - Trần Bảo Toàn _______________________________________________

Image

Hôm nay, 30/04/2020, một ngày mưa rả rích, tiếng mưa như gõ vào ký ức những tháng năm quá khứ, đối với tôi ngày này chỉ có ý nghĩa là một ngày lịch sử, khi đất nước, gia đình và rất nhiều cá nhân của thế hệ cha chú và chúng tôi bước qua một khúc quanh mới.

xem tiếp...

_______________________________________________
Tình Khúc Hồi Hương - nhạc - Phạm Anh Dũng _______________________________________________

Image


xem tiếp...

_______________________________________________
Tàn Tích - ảnh - violetdehue _______________________________________________

Image


xem tiếp...