Image


t r ê n..t ả n g..s ớ m ,
n g h ĩ..v ề . . ...

____________________________________________________________


Một

Cái thói giang hồ vặt khiến anh bị tống cổ ra khỏi trường trung học. Không sao, bị đuổi học cũng chẳng phải là điều lớn lao gì! Bè bạn đã thưa dần. Những vòng thép gai xé vụn đường phố. Chiến hào cắt nát mặt vỉa hè (mà buổi chiều, sau mưa, các cô bé trường nữ bên kia hay thả thuyền giấy chở đầy xác lá me trên giòng sông con zig-zag). Sách vở tán hồn nửa khuya, khi thành phố co ro hứng pháo. Những chuyến xe mang về bụi xám miền xa hấp dẫn anh hơn. Có những vùng đất quê hương mà anh còn mơ hồ trong trí tưởng.

Rồi cái khuôn viên bé nhỏ trường luật cũng chẳng giữ được chân anh. Giảng đường cá hộp. Anh cọc cạch đạp xe bốn mươi lắm phút từ phố Cây Gõ chỉ để loanh quanh tội nghiệp bên tách cà-phê-xe-đẩy của mẹ con cô bé Gia Long. Anh lại hay bị lạc đường. Với anh, tốt nghiệp đại học có lẽ dễ dàng hơn thuộc lòng đường ngang nẻo dọc thủ đô. Và anh lại nhớ mùi dầu cặn gây gây, tiếng máy tàu xình xịch trên những con sông trôi man mác lục bình. Vẫn còn đó, những mảnh trời quê hương mà anh rất mơ hồ trong trí tưởng.

Nhưng kể cũng bất bình thường nếu ngao du đến cái xó xỉnh kia. Quân trường Trần Quốc Toản! Anh của thằng bạn anh là huấn luyện viên của quân trường này. Thế là anh dụ thằng bạn cắm chân đôi ngày ở vùng cát đó. Cô bé mang bảng tên Nguyễn Thị Kim Duyên trong một trưa tháng năm trên con phà Cổ Chiên ấy đã xui anh, trời hỡi, làm thơ.

Áo trắng xuống phà qua bên kia sông
Gió tháng năm về Cổ Chiên trắng sóng
Ðường đến cổng trường đường buồn mênh mông
Nắng bụi mưa bùn: Kiến Phong, Kiến Phong

Áo trắng vào trường áo trắng thôi bay
Bên này cổng trường còn hương hoa lài
Trống vỡ thinh không, vỡ trời thơ dại
Em mang vào trường hương ủ tóc mai
(Kim Duyên - 1968)


Ôi, thương sao cái ngốc nghếch đầu đời! Cái thời mà vốn liếng còm cõi của anh chỉ là một mớ tự mãn ngôngnghênh vô lối.

Nhưng cũng đâu có gì đáng viết, phải không L.?


HAI

Con sông Cổ Chiên ấy chảy bọc phía sau quân trường. Buổi chiều khóa sinh có thể ra tắm giặt trên những bãi nông. Họ dặn anh đừng bơi lạc vào lõm nước xoáy khuất sau bờ sậy. Hoa phượng tháng năm nở đỏ trời. Kể cũng lạ nếu người ta trồng lắm phượng ở đây. Phượng bay mê mệt sân cờ có tượng người anh hùng tuổi trẻ bóp nát quả cam. Phượng rơi tấm tức lối nhỏ trại gia binh. Phượng trải lưa thưa những bãi tập dọc đường xuôi Hồng Ngự.

Ðúng bảy năm sau, có một chuyến xe lạ lùng trong đời anh. Chuyến xe đưa bọn anh đi nếm một cái thứ gọi là "cải tạo". Ðoàn xe bít bùng nêm chặt cả ngàn con người sa cơ, hướng về một nơi không ai rõ trước. Lâu lâu anh vạch hé tấm bạt dày để biết rằng đoàn xe hãy còn băng lướt qua ngút ngàn ruộng lúa miền Tây, rồi lơ mơ ngủ gà ngủ gật. Anh mới hăm lăm mà! Lứa tuổi người ta chỉ cuồng tin ở mình. Lứa tuổi người ta cứ nghĩ rằng cái chết thật xa vời và tổng số những bất hạnh trong đời không đắng cay hơn một giọt rượu.

Xế chiều anh được đánh thức. Những tên cán binh Việt Cộng mặt mũi non choẹt lùa bọn anh xuống bãi cát còn hâm hấp nóng. Rồi lời phủ dụ về "chính sách khoan hồng". Anh chới với trước cảnh trời cảnh đất. Giày sô, áo trận nằm vương vãi bên màu phượng nát tan. Phía xa xa, người anh hùng tuổi trẻ vẫn đang nắm tay bóp nát quả cam. Xa hơn, khu trại gia binh ủ rũ xác xơ như vừa trải qua một cơn lốc xoáy. Ngoài kia, con sông Cổ Chiên ấm ức trắng sóng. Con sông anh đã quen từng bãi cạn bờ sâu những lần dẫn toán chiến đỉnh từ căn cứ mẹ nhập vùng hành quân. Không thể nhầm lẫn được. Quân trường Trần Quốc Toản đây mà!

Ðã có rồi, một điều gì để viết, phải không L.? Vậy mà anh chưa hề ...


BA

Cái lạnh cuối năm ấy thật khắc nghiệt. Khu trại gia binh năm nào tinh tươm là thế mà giờ đây mưa tạt gió lùa. Nơi anh nằm là đống cỏ khô trải trên nền đất ẩm. Một bạn tù già tặng anh một tấm nhựa mỏng. Người già lúc nào cũng chu đáo. Còn anh, mới hăm lăm mà! Cái tuổi người ta chỉ sở hữu được chút lòng kiêu ngạo vô tâm.

Dưới họng súng và lưỡi lê, những người tù lặng lẽ rào, đắp khu vực quanh mình. Nghĩ cũng buồn cười khi họ phải ra công làm kiên cố thêm cái nhà ngục đang giam giữ họ. Tù nhân phải đào giếng để lấy nước. Ở vùng cát đỏ này mạch nước sâu và hiếm. Hóa ra, giếng chỉ để hứng nước từ trời. Sau mưa, những giòng nước đổ vào đấy rác, bùn và những chú nhái xanh xểnh chân, vô phương đào thoát. Tắm giặt nước ấy. Ăn uống cũng nước ấy! Ðường ra bờ sông cũng bị cấm ngặt. Từ hôm có một người tù già chết đuối. Ông ấy định bơi về phía cù lao bên kia, nơi bọn anh nghe phong thanh hãy còn một số tay súng cầm cự. Cái lõm nước xoáy, mà anh vừa nói ở trên, đã chận đường ông ấy! Ðến bây giờ anh vẫn còn bàng hoàng mỗi khi nhớ lại gương mặt dị khốc của người đàn bà tháng tháng vẫn lặn lội hỏi han tin xấu của chồng. Không hiểu bằng cách nào, từ một nơi xa, bà biết rằng ông đã chết. Nhưng phải rất lâu về sau này bà ấy mới biết thêm rằng bọn anh đã chôn cạn ông ấy dưới những ruộng mía dọc con đường đi Hồng Ngự. Mộ ông ấy bị san bằng và mấy tuần sau mất dấu giữa ruộng mía bạt ngàn.

Một người tù trẻ cũng vừa cắt mạch máu tay. Anh ấy nằm ngủ dưới cánh đồng khoai. Nhưng đâu đã được yên phần! Anh ấy vẫn thường xuyên là tấm gương để mấy tay quản giáo cho một ví dụ về lòng hoài nghi vào "chính sách khoan hồng của cách mạng."

Cũng có những người tù mà anh không biết nằm lại ở đâu. Nửa đêm họ được lệnh dời trại. Họ cần "một nơi cải tạo khác, một phương pháp giáo dục khác." Bọn anh chỉ được "đả thông" lờ mờ như thế.

Có nhiều điều để viết quá, phải không L.? Vậy mà anh chưa hề...


BỐN

Anh, gì thì gì, phải tồn tại cái đẩ Mà muốn sống sót thì không thể dựa vào "chế độ 5 lạng" cho tù. Cái 5 lạng đã được cắt xén gọn ghẽ thêm bởi những tên cai ngục quân quản. Hãy còn đó những cọng rau lẫn lộn sâu, giòi. Ôi, có một thời như thế! Ễnh ương, rắn mối lần hồi biến mất trong sân trại tù. Cả những chú nhái xanh bé như ngón tay út, ốm đói như bọn anh, hay hí hửng nhảy đớp cả những tàn thuốc vụn.

Và đã sống thì cũng phải vui tí chứ! Anh hì hục đẽo được một cây đàn bầu. Lỏi dây điện thoại cộng hưởng với chiếc lon rỉ cho những âm thanh tấm tức nát lòng. Còn cây đàn ghi ta thùng đạn phóng đi những hợp âm phẫn uất vỡ tai.

Buổi tối anh ngồi họp tổ với những chiếc răng đau. Bọn quản giáo nhai đi nhai lại cái quan niệm mỹ học khập khiễng của Ăn-ghen, Các Mác. "Ngục trung ký" của Hồ. "Máu và Hoa" của Tố Hữu. Ðôi khi cũng có chút "hương xa". "Thép đã tôi thế đấy" hay, khá hơn, "Sông Ðông êm đềm". Anh ngồi, nhớ muối. Anh ngồi, thèm đường. Anh ao ước từng hạt cơm khô. Anh mơ tưởng từng nhành rau đắng. Anh bồn chồn thương về một góc biển. Anh bứt rức cảm vọng một phiến trời.

...
Ðể một ngày anh về
Bỏ lại sau lưng những chòm sao nhí nhảnh
Mặt trời qua xích đạo chói chang
Ngọn đèn biển kiêu căng đón gió đầu ghềnh
Chú ốc mắc cạn ngủ vùi bên kè đá
Chập chờn mơ giấc đại dương xanh

...
Ðể một ngày anh về
Có khi thèm chút muối
Liếm cánh tay lấm tấm mồ hôi
Hai ký gạo mang cho con ở trại tập trung
Mẹ bán đâu đó dọc đường số bốn
(Chủ nhật hồ - Phác thảo 1993)


Có quá nhiều điều để viết, phải không L.? Nhiều hơn là những lời tự sự. Vậy mà anh chưa hề...


NĂM

Anh vẫn nghĩ là ngòi bút anh còn cưu mang lắm nợ nần. Mà, nghĩ cho cùng, ai trong chúng ta lại không là kẻ mang công mắc nợ ? Với lịch s Thời đại. Với con người. Anh vẫn chưa viết gì về thời gian kinh khủng ấy!

Ðôi khi, anh thử tự bào chữa. Hãy cho là mình bất tài. Khổ nỗi, tài năng ở đây chỉ đứng hàng thứ yếu. Cái cần là một tấm lòng. Hay cứ tự nhủ là mình quá bận rộn? Chết chưa, cứ chạy thục mạng đến mãn đời cũng chẳng thể thỏa mãn hết nhu cầu vật chất. Hay cứ cho là bởi đã có người nói, viết rồi đi? Không, chưa đủ! Những tội ác mà Cộng Sản man rợ đã gây ra cho tổ quốc này nói hoài không hết! Những khổ đau mà bọn người vong bản đã đem lại cho dân tộc này viết mãi không vơi. Có lẽ chúng ta sẽ dễ dàng tha thứ cho những ai mang đến cho đờita một bi kịch cá nhân. Nhưng đây lại là thảm kịch chung cho cả một thế hệ, mà sau khi thoát ra cơn bệnh ngặt nghèo, thân thể quê hương chắc còn nhiều di chứng.

Thế nên tất cả những lý do đưa ra chỉ là để khất nợ dần hồi. Anh vẫn nghĩ nếu không viết được những điều kia ra, đời đời anh vẫn còn nặng mang món nợ ân tình nào đó.


NĂM BIS

Anh đang sống trong một thành phố hiền hòa. Nhưng cũng không thiếu những điều quái đản. Một sớm đẹp trời, thả xuống phố, anh phát hoảng thấy có những đồng hương quen mặt đã, hô biến, trở thành những chính khách trứ danh. Người "tham gia nội các" thì cỡ quèn cũng là tổng, thứ trưởng. Hoạn lộ rỡ ràng! Người "trở lại quân đội" thì bét hạng cũng mang hàm trung, thiếu tâ Binh nghiệp thênh thang! Ngành giáo dục cũng lên gân, rỉ rả ai cũng là giáo sư, tiến sĩ. Học vị xuất chúng! Những tin tức tốt lành bay về tới tấp từ ...quán biên đình. Giờ G sẽ cắm cờ ta trên thành phố mẹ! Ngày N sẽ tiếp quản tòa đại sứ giặc ở thủ đô
cha! Hỏi ra mới bật ngửa là đám nhi nhô vừa túm được túi áo của một... "anh hùng lập quốc".

Chiếc đèn cù lại quay. Cuộn băng nhão lại phát. Lũ âm binh nhảy ra tung tóe từ ống tay áo tên thày pháp. Mặt mũi tên thày pháp thì cứ mờ mịt khói nhang.

Lúc đầu, anh vẫn nghĩ, đây chỉ là chuyện đùa chơi. Xứ sở tạm dung này vốn hiếm nụ cười. Nhưng đến khi người ta tìm vai, sắm trò cho các mẹ các em thì anh mới vỡ lẽ rằng đây là chuyện ... đùa thật. Và là đùa dai! Ðùa chí tử!

Biết là nếu so sánh một con chuột nhắt với con quái vật khổng lồ thì có lẽ lắm điều không ổn, nhưng anh đã tìm thấy ở cả hai có những điểm tương đồng. Cái thủ thuật lập lừa lưu manh và cái tráo trở nhổ, liếm. Cái ngổ ngáo huyênh hoang vặt ý, trói lời người. Có những điểm gần gũi trong cái phong cách của "tướng công" 1996 với tên giặc già 1930.

Trong một giây nổi hứng, tay tổ CS Lê-nin phun vào mặt đám lâu la rằng: Ngu dốt + Nhiệt tình = Phá hoại. Nghe được! Anh không nghĩ rằng tất cả những gì Cộng Sản để lại đều phải vất đi. Ít ra câu này cũng còn có chỗ xài được. Ðến đây thì có lẽ một ít tay chơi hung hãn muốn chụp cho anh cái mũ Cộng Sản, hoặc vài tay chầu rìa thập thò muốn ném ngay cho anh vài cái thư đen. Có sao! Dù thế nào đi nữa thì ... "ở đâu ta cũng vẫn tàng tàng."

Nhưng không thể phí thêm chữ nào cho cái chuyện tào lao này, phải không? Anh sẽ không viết gì thêm. Nếu những tay bên kia không khuyến khích.

Có lẽ chỉ cần nhắn nhủ với tuổi trẻ rằng niềm tin không phải là thứ vốn liếng bất tận. Tôi đang khổ sở nhìn các em phí phạm. Tôi sẽ đớn đau một ngày nào các em khánh kiệt niềm tin. Thế thôi, cũng đủ, phải không?


SÁU

CL mến,

Ðêm qua anh đọc trên phôn cho anh H. nghe lá thư Văn Học Nghệ Thuật trên internet của L. (số 343 Nov. 7, 1997). Lá thư có 5 ý thì anh ấy tán thưởng 5 lần. Vậy mà anh chưa tha! Tật anh vẫn hay mè nheo như thế! Anh đọc lại lần thứ hai để anh ấy mười lần tán thưởng. Anh ấy lúc nào mà chẳ dễ yêu!

Còn anh, những gì L. viết anh đều đồng cảm và hầu như anh đã thuộc lòng. Nhưng sao kỳ, L....Trong buổi sớm nghĩ rời này anh lại muốn sửa lại lời thư L. một chút, có lẽ chỉ để giữ gìn riêng. "Thi sĩ là người của thế giới này. Anh đã từng quan niệm chân xác như thế. Nơi chốn đích thực của nhà thơ ở đâu ? Nhà thơ phải tự trả lời..."

Nhớ CL đã hứa là sẽ viết một cái gì đó để anh em bên này đọc rồi đấy nhé! Ðừng "thử viết", L.! Hãy cứ viết thật đi! L. giỏi tiếng Việt hơn anh nhiều. L. giỏi hơn anh nhiều thứ, anh biết! Hơn nữa, như anh đã nói, đây, chỉ cần một tấm lòng. Mà tâm hồn L. thì, anh cũng hiểu, dịu dàng đằm thắm biết bao nhiêu!

CL rất thân,

Cho dù ngày ấy, lúc anh đang sống chết chênh vênh bên những cành phượng đỏ trời trong trại tập trung thì em mới chỉ là cô bé mười ba, còn bỡ ngỡ lập đời trên một đất nước mênh mông xa lạ...


____________________________________________________________
n g u y ê n n h i


Image



_______________________________________________
Tuyết - thơ - Không Quán _______________________________________________

Image

Trắng xóa nỗi buồn
Hòa gió đông thổi
Trắng xóa khắp nơi...
Từng cánh tuyết rơi...

xem tiếp...

_______________________________________________
Gởi Em, Người Bạn Phương Xa... - văn - Hoài Yên _______________________________________________

Image

Bởi họ, cũng như tôi, ở xa quê hương đến vạn dặm đã và đang hội nhập vào đời sống nơi đây với một cuộc sống sung túc, một tương lai sáng lạn, với đầy đủ quyền lợi của một công dân nơi một cường quốc dân chủ tự do. Họ làm một cách thật tận tình, đầy nhiệt huyết chỉ vì cho dù sinh sống ở bất cứ nơi đâu trên thế giới, mang bất cứ một quốc tịch nào họ vẫn là một người Việt Nam...

xem tiếp...

_______________________________________________
Đông Về Trên Thành Phố - nhạc - Nguyễn Triết _______________________________________________

Image

thế là đông trở lại
trên thị trấn hoang vu
gió lúc đâu trở lại
giá buốt hồn đơn côi...

xem tiếp...

_______________________________________________
The Penguin Santa - ảnh - Giang _______________________________________________

Image


xem tiếp...